Top

Top 6 Bài soạn “Sông nước Cà Mau” của Đoàn Giỏi lớp 6 hay nhất

Bài văn “Sông nước Cà Mau” (tên bài do người biên soạn đặt) trích từ chương XVIII truyện “Đất rừng phương Nam” sáng tác năm 1957 là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi. Bài văn cho ta thấy cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng phía Nam Tổ quốc. Mời các bạn tham khảo một số bài soạn “Sông nước Cà Mau” hay nhất nhưng mà Thư Viện Hỏi Đáp đã tổng hợp trong bài viết dưới đây để hiểu tác phẩm và sẵn sàng tốt nội dung lên lớp.

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 1

Câu 1 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):

Bài văn mô tả cảnh sông nước Cà Mau ở cực nam của tổ quốc

– Trình tự mô tả của tác phẩm đi từ việc mô tả chung, nói chung cảnh sông nước Cà Mau tới việc mô tả cụ thể cảnh kênh rạch, sông ngòi tới cảnh chợ Năm Căn.

– Bố cục:

+ Đoạn 1 (từ đầu … lặng lẽ một màu xanh đơn điệu): Cảm nhận chung về cảnh tự nhiên, đất trời Cà Mau

+ Đoạn 2 (tiếp theo … khói sóng sớm mai): Đặc điểm về kênh rạch ở Cà Mau

+ Đoạn 3 (còn lại): Đặc tả cảnh chợ Năm Căn

– Người kể ở thứ bậc nhất, xưng “tôi” quan sát mọi người từ vựng trí người ngồi trên thuyền vì vậy mọi cảnh vật xuất hiện sống động, sinh động

– Vị trí quan sát của người trên thuyền là vị trí thuận tiện vì thế các hình ảnh mô tả xuất hiện trong bài văn như những bức tranh hài hòa màu sắc.

Câu 2 ( trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):

Những ấn tượng ban sơ của tác giả:

+ Kênh rạch bủa giăng dày đặc như mạng nhện

+ Tất cả đều màu xanh

+ Âm thanh rì rào vô tận

+ Lặng lẽ một màu xanh đơn điệu

=> Cảm nhận bằng mọi giác quan, đặc trưng là cảm giác đơn điệu về màu xanh, về sự vô tận của rừng qua những câu kể và tả.

=> Sự choáng ngợp, thích thú của tác giả trước cảnh tượng tự nhiên “lặng lẽ một màu xanh” của Cà Mau.


Câu 3 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):

Qua cách đặt tên cho những vùng đất, những con sông, những con rạch vùng Cà Mau cho thấy tên gọi được đặt thân thiện, giản dị, xác thực với đặc điểm tự nhiên.

Câu 4 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):

a, Những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của con sông và rừng đước:

+ Nước đổ ra biển hôm mai như thác

+ Con sông rộng hơn nghìn thước

+ Cây đước dựng cao vút như hai dãi trường thành

+ Cá bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống

b, Trong đoạn “ Thuyền chúng tôi chèo thoát khỏi kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn, có những động từ: thoát qua, đổ ra, xuôi về tuần tự chỉ hoạt động của con thuyền

+ Không nên thay đổi trật tự những từ đó trong câu bởi nó sẽ phá vỡ hành trình từ kênh ra sông rồi đổ ra dòng Năm Căn.

+ Thoát ra: diễn tả sự khó khăn nhưng mà con thuyền vượt qua phải vượt qua

+ Đổ ra: trạng thái con thuyền được dòng nước đưa ra sông lớn

+ Xuôi về: diễn rả trạng thái nhẹ nhõm, thư thái của con thuyền xuôi theo dòng nước.

c, Những từ ngữ mô tả màu sắc của rừng đước: màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ

Câu 5 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):

Những cụ thể trình bày sự đông vui, trù phú và lạ mắt của chợ vùng Năm Căn:

– Túp lều lá thô sơ, những ngôi nhà gạch hai tầng, những đống gỗ cao như núi, những cột đáy thuyền chài, những bến vận hà tấp nập, những ngôi nhà ánh đèn măng sông chiếu rực…

– Sự lạ mắt của chợ Năm Căn: chợ họp ngay trên sông, chỉ cần cập thuyền có thể sắm bán được đủ thứ tiêu dùng và ẩm thực. Đây còn là sự đông vui của người bán vải, bán rượu tới từ nhiều vùng, có nhiều giọng nói, y phục không giống nhau…

Câu 6 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):

Qua cách mô tả của tác giả, với việc sử dụng các từ ngữ tinh tế, gợi cảm, có thể cảm thu được vẻ đẹp trù phú của vùng sông nước Cà Mau. Đó là vùng đất hoang dại, hùng vĩ với ko gian sông nước mênh mông, những rừng đước ngút ngàn và có cảnh con người sinh sống tấp nập, đông vui, chất phác.

LUYỆN TẬP

Bài 1 (trang 23 sgk Ngữ văn 6 tập 2):

Cà Mau là mảnh đất rộng lớn, hùng vĩ, giàu sức sống hoang dại qua lăng kính của Đoàn Giỏi vùng sông nước đấy như gần ngay trước mắt người đọc bức tranh sống động nhưng mà gam màu chủ đạo là “màu xanh lặng lẽ”. Ta có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh những con kênh, con rạch dằng dịt còn nguyên vẻ hoang vu, kì bí. Theo chân tác giả xuôi dòng kênh Bọ Mắt đổ ra kênh Cửa Lớn và ra sông Năm Căn, con nước nhiệt thành “nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác”, cũng vì thế nhưng mà tôm cá trù phú và đời sống của con người cũng vì thế nhưng mà ồn ĩ hơn. Kế bên vẻ đẹp lôi cuốn của cảnh sắc tự nhiên là cảnh cuộc sống đông vui, tấp nập của chợ Năm Căn, nét văn hóa lạ mắt của người dân vùng sông nước. Tất cả được nhà văn kể và tả bằng một giọng văn thu hút, lôi cuốn vừa nói chung, vừa tỉ mỉ.

Bài 2 (trang 23 sgk Ngữ văn 6 tập 2):

Những con sông: sông Hồng, sông Đáy, sông Cả, sông Vạc… Sông Đáy là một trong những con sông dài ở miền Bắc, nó chảy qua các tỉnh như Hà Nội, Hà Nam, Nam Đinh, Ninh Bình.

Sông Đáy có chiều dài khoảng 240 km với dân số trên lưu vực sông Nhuệ- sông Đáy ước tính lên tới 8200 nghìn người, mật độ trung bình đạt 1003 người/ km2. Nơi đây là khu vực có dân cư, kinh tế xã hội tăng trưởng liên tục từ lâu đời, cho tới nay vẫn là vùng kinh tế- xã hội tăng trưởng nhất châu thổ đồng bằng sông Hồng. Hiện nay, môi trường quốc gia, ko khí đang rơi vào tình trạng ô nhiễm làm tác động tới hệ sinh thái, cần có những giải pháp khắc phục.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 2

I. VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1. Tác giả

– Đoàn Giỏi (1925-1989) là tên khai sinh, ngoài ra nhà văn còn có các bút danh: Nguyễn Hoài, Nguyễn Phú Lễ, Huyền Tư; quê quán: Châu Thành, Tiền Giang.

– Trong những năm chống thực dân Pháp, Đoàn Giỏi công việc trong ngành an ninh rồi làm công việc thông tin, văn nghệ. Tập kết ra Bắc, từ năm 1955 ông chuyển sang làm công việc sáng tác và chỉnh sửa sách báo. Đoàn Giỏi là Uỷ viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam các khoá I, II, III.

– Tác phẩm đã xuất bản: Người Nam thà chết ko hàng (kịch thơ, 1947), Khí hùng quốc gia (kí, 1948),Những dòng chữ máu Nam Kì 1940 (kí, 1948), Đường về gia hương (truyện, 1948), Chiến sĩ Tháp Mười(kịch thơ, 1949), Giữ vững niềm tin (thơ, 1954), Trần Văn Ơn (truyện kí, 1955), Cá bống mú (truyện, 1956), Ngọn tầm vông (truyện kí, 1956), Đất rừng phương Nam (truyện, 1957), Hoa hướng dương (truyện ngắn, 1960), Cuộc truy tìm kho vũ khí (truyện, 1962), Những chuyện lạ về cá (biên khảo, 1981), Tê ngưu giữa nghìn xanh (biên khảo, 1982).

2. Tóm tắt tác phẩm Sông nước Cà Mau

Bài văn mô tả phong cảnh tự nhiên, sông nước vùng Cà Mau, mảnh đất tận cùng phía nam của Tổ quốc. Cảnh tự nhiên ở đây thật rộng lớn, hoang dại và hùng vĩ, đặt biệt là những dòng sông và rừng đước. Cảnh chợ Năm Căn là hình ảnh trù phú, lạ mắt, tấp nập về sinh hoạt của con người ở vùng đất đấy.


Trả lời câu 1 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):

Bài văn sông nước Cà Mau mô tả cảnh gì? Theo trình tự như thế nào? Dựa vào trình tự đấy em hãy tìm bố cục của bài văn.

Em hãy tưởng tượng vị trí quan sát của người mô tả. Vị trí đấy có thuận tiện gì trong việc quan sát và mô tả.

Lời giải cụ thể:

a)

– Bài văn mô tả về phong cảnh sông nước vùng Cà Mau ở cực Nam Tổ quốc.

– Trình tự mô tả: đi từ những ấn tượng chung về tự nhiên vùng đất Cà Mau, rồi tập trung mô tả, thuyết minh về các kênh rạch, sông ngòi với cảnh vật hai bên bờ, cuối cùng là cảnh chợ Năm Căn họp ngay trên mặt sông.

b) Bài văn phân thành ba đoạn:

– Đoạn 1: từ đầu tới “ lặng lẽ một màu xanh đơn điệu” – Những ấn tượng chung ban sơ về tự nhiên Cà Mau.

– Đoạn 2: tiếp theo tới “ khói sóng sớm mai” – Nói về các kênh rạch ở vùng Cà Mau và tập trung mô tả con sông Năm Căn rộng lớn.

– Đoạn 3: còn lại: cảnh chợ Năm Căn đông vui, trù phú và nhiều màu sắc lạ mắt.

c)

– Vị trí quan sát của người mô tả là ở trên thuyền.

– Vị trí đấy giúp người mô tả có thể mô tả tuần tự về các con sông, kênh rạch và cảnh vật hai bên bờ, có thể ngừng lại mô tả kĩ hoặc lướt qua.


Trả lời câu 2 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):

Trong đoạn văn (từ đầu tới lặng lẽ một màu xanh đơn điệu) tác giả diễn tả ấn tượng ban sơ bao trùm về sông nước vùng Cà Mau. Ấn tượng đấy như thế nào và được cảm nhận qua những giác quan nào?

Lời giải cụ thể:

Những ấn tượng ban sơ của tác giả:

+ Kênh rạch bủa giăng dày đặc như mạng nhện

+ Tất cả đều màu xanh

+ Âm thanh rì rào vô tận

+ Lặng lẽ một màu xanh đơn điệu

⟹ Cảm nhận bằng mọi giác quan, đặc trưng là cảm giác đơn điệu về màu xanh, về sự vô tận của rừng qua những câu kể và tả.

⟹ Sự choáng ngợp, thích thú của tác giả trước cảnh tượng tự nhiên “lặng lẽ một màu xanh” của Cà Mau.


Trả lời câu 3 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):

Qua đoạn văn nói về cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh ở vùng Cà Mau, em có nhận xét gì về các địa danh đấy? Những địa danh này gợi ra đặc điểm gì về tự nhiên vùng Cà Mau?

Lời giải cụ thể:

– Cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh ko phải bằng những danh từ mĩ lệ, nhưng mà cứ theo đặc điểm riêng lẻ của nó nhưng mà tạo thành tên: Chà Là, Cái Keo, Bảy Háp, Múi Giầm, Ba Khía … góp phần làm nên màu sắc địa phương ko thể trộn lẫn với các vùng sông nước khác.

– Cách đặt tên tương tự đã cho thấy tự nhiên ở đây còn rất tự nhiên, hoang dại, phong phú; con người sống rất gần với tự nhiên.


Trả lời câu 4 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):

Đọc đoạn văn từ “Thuyền chúng tôi chèo thoát qua” tới “sương mù và khói sóng sớm mai” và trả lời các câu hỏi:

a) Tìm những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông và rừng đước.

b) Trong câu “ Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông cửa lớn, xuôi về Năm Căn ” có những động từ nào chỉ cùng một hoạt động của con thuyền? Nếu thay đổi trình tự những động từ đấy trong câu thì có tác động gì tới nội dung được diễn tả ko? Nhận xét về sự chuẩn xác và tinh tế trong cách dùng từ của tác giả ở câu này?

c) Tìm trong đoạn văn những từ mô tả màu sắc của rừng đước và nhận xét về cách mô tả màu sắc của tác giả.

Lời giải cụ thể:

a) Những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông, rừng đước:

– Con sông rộng hơn nghìn thước;

– Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác;

– Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng bạc trắng;

– Rừng đước dựng lên cao vút như hai dãy trường thành vô tận.

b) Các động từ có trong câu: thoát, qua, đổ ra, xuôi về. Không thể thay đổi trình tự các động từ trong câu vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung, đặc trưng là sự diễn tả trạng thái hoạt động của con thuyền trong mỗi quang cảnh.

+ Thoát qua: con thuyền vượt qua một nơi khó khăn, nguy hiểm;

+ Đổ ra: con thuyền từ con kênh nhỏ ra dòng sông lớn;

+ Xuôi về: con thuyền nhẹ nhõm xuôi theo dòng nước ở nơi dòng sống yên ả.

c) Những từ mô tả màu sắc của rừng đước: màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ. Những từ ngữ đấy chỉ cùng một màu xanh đã mô tả các lớp cây đước từ non tới già.


Trả lời câu 5 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):

Những cụ thể, hình ảnh nào về chợ Năm Căn trình bày được sự tấp nập, đông vui, trù phú và lạ mắt của chợ vùng Cà Mau?

Lời giải cụ thể:

Những cụ thể trình bày sự đông vui, tấp nập của chợ Năm Căn:

– Chợ chủ yếu họp ngay trên sông nước với những nhà bè như những khu phố nổi và những con thuyền bán hàng len lỏi mọi nơi, có thể sắm mọi thứ nhưng mà ko cần bước ra khỏi thuyền.

– Sự nhiều chủng loại về màu sắc, y phục, tiếng nói của người bán hàng thuộc nhiều dân tộc: người Hoa, Miên, người Chà Châu Giang…


Trả lời câu 6 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):

Qua bài văn này, em cảm thu được gì về vùng Cà Mau cực Nam của Tổ quốc?

Lời giải cụ thể:

Qua cách mô tả của tác giả, với việc sử dụng các từ ngữ tinh tế, gợi cảm, có thể cảm thu được vẻ đẹp trù phú của vùng sông nước Cà Mau. Đó là vùng đất hoang dại, hùng vĩ với ko gian sông nước mênh mông, những rừng đước ngút ngàn và có cảnh con người sinh sống tấp nập, đông vui, chất phác.

Luyện tập

Trả lời câu 1 (trang 23 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):

Viết một đoạn văn trình diễn cảm nhận của em về vùng Cà Mau qua bài Sông nước Cà Mau đã học.

Đất rừng Phương Nam là một tác phẩm rất hay của nhà văn Đoàn Giỏi. Đọc đoạn trích Sông nước Cà Mau trích trong tác phẩm này ta bị lôi cuốn bởi vẻ đẹp, nét riêng đặc trưng của kênh rạch, sông ngòi “bủa giăng dày đặc như mạng nhện”, của một điệu xanh như thế. Dưới ngòi bút tài tình của nhà văn Đoàn Giỏi, cả vùng Cà Mau hiện lên thật là sinh động, cảnh vật biến hoá, màu sắc biến hoá. Những dòng sông, kênh, rạch, rừng đước và cả khu chợ Năm Căn nữa hiện lên vừa hùng vĩ, hoang vu, vừa dạt dào sức sống, viễn tượng lạ nhưng mà vẫn gợi bao yêu quý, làớ thương. Thiên nhiên Cà Mau rộng lớn, phóng khoáng; con người Cà Mau mộc mạc, hiền lành, dễ thương. Đọc những trang văn của Đoàn Giỏi, ta có cảm giác như đang giữa sông nước Cà Mau, tận hưởng hương rừng Cà Mau, tới chơi chợ Năm Căn, trái lại, bước lên những ngôi nhà bè xem và sắm một vài món quà lưu niệm. Đọc đoạn trích Sông nước Cà Mau hẳn trong mỗi chúng ta thêm hiểu, thêm yêu đất và người nơi đây. Và bạn, cũng như tôi ấp ủ một ước muốn: được đặt chân lên mảnh đất đấy, được theo thuyền xuôi dòng Năm Căn và chắc hẳn sẽ ghé chợ Năm Căn để tự mình cảm nhận một nét rất riêng trong sinh hoạt của vùng sòng nước.

Trả lời câu 2 (trang 23 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):

Kể tên một vài con sông ở quê hương em hoặc địa phương nhưng mà em đang ở, giới thiệu vắn tắt về một trong những con sông đấy.

Sông Hồng

Con sông Hồng chảy qua quê hương em, giữa các bãi mía, bờ dâu xanh ngắt. Mặt sông thường đỏ như màu gạch non nên mới mang tên là sông Hồng. Dòng sông đẹp như một dải lụa đào vắt ngang lên tấm áo màu xanh của đồng bằng Bắc Bộ.

Nội dung chính

Cảnh sông nước Cà Mau hiện lên với vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng phía nam Tổ quốc. Chính tình yêu quốc gia thâm thúy và vốn hiểu biết phong phú đã giúp tác giả mô tả vùng sông nước Cà Mau tường tận và lôi cuốn tới vậy.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 3

Chú ý:

Qua bài học cảm nhận đựợc sự phong phú và lạ mắt của tự nhiên sông nước vùng Cà Mau. Nắm được nghệ thuật mô tả cảnh sông nước trong bài văn của tác giả.

Củng cố, tăng lên tri thức về phép tu từ so sánh đã học ở bậc Tiểu học.

Thđấy được vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn mô tả. Biết cách vận dụng các yếu tố này trong lúc viết bài văn mô tả.

Chú thích: (Đọc kĩ phần Chú thích trong SGK)

Tiếng rì rào vô tận: tiếng rì rào ko bao giờ dứt.

Thính giác: giác quan có công dụng nghe.

Màu xanh đơn điệu: một màu xanh duy nhất, ko có màu khác chen vào.

Danh từ mĩ lệ: danh từ xinh tươi, văn hoa.

Màu sắc lạ mắt: màu sắc rất riêng lẻ, ko nơi nào có.

ĐỌC – HIỂU BÀI VĂN

Câu 1. – Bài văn mô tả cảnh tự nhiên sông nước vùng Cà Mau. Tác giả mô tả theo trình tự: Tả cảnh tự nhiên rồi sau là cảnh sinh hoạt của con người. Dựa vào trình tự mô tả ta chia bài văn làm 2 đoạn:

Đoạn thứ nhất từ đầu tới “… lòa nhòa ẩn hiện trong sương mù và khói sóng sớm mai”. Đoạn này mô tả quang cảnh tự nhiên của vùng sông nước Cà Mau.

Đoạn thứ hai là phần còn lại tả cảnh sinh hoạt của con người ở vùng Cà Mau.

– Vị trí quan sát của người mô tả trong bài văn này là: Người mô tả ngồi trên thuyền xuôi từ phía xa về hướng mũi Cà Mau rồi đi vào giữa vùng sông nước Cà Mau theo chiều nước đổ ra biển.

– Vị trí đấy có thuận tiện cho việc quan sát và mô tả vì đó là một vị trí di động tạo điều kiện cho người mô tả thấy rõ sự thay đổi của cảnh vật.


Câu 2. Trong đoạn văn (từ đầu tới lặng lẽ một màu xanh đơn điệu) tác giả đã diễn tả ấn tượng ban sơ bao trùm về sông nước Cà Mau. Ấn tượng đó là: sông ngòi, kênh rạch dày đặc như mạng nhện. Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh, xung quanh cũng chỉ toàn một sắc xanh cây lá. Cái âm thanh đơn điệu triền miên của tiếng sóng biển dội vào.

Ân tượng này được diễn tả qua thị giác và thính giác (qua mắt thấy và tai nghe).


Câu 3. Cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh ở vùng Cà Mau là một cách nói nôm na, giản dị, ko chuộng những danh từ hoa mĩ nhưng mà chỉ căn cứ vào những đặc điểm ở từng nơi, từng đoạn nhưng mà gọi.

Những địa danh này gợi ra đặc điểm của vùng Cà Mau là: quang cảnh của vùng Cà Mau thật lắm vẻ riêng, mỗi chỗ một khác, thật phong phú, nhiều chủng loại.


Câu 4. Đọc lại đoạn văn từ “Thuyền chúng tôi …” tới “… khói sóng sớm mai” để thấy:

a) Sông Năm Căn được mô tả thật là đẹp, một vẻ đẹp khác thường nhưng mà nhiều con sông khác, chảy ở nơi khác ko thể có.

Những cụ thể đã trình bày rõ sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông và rừng đước như: “Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác …” “… con sông rộng hơn nghìn thước, hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao vút như hai dãy trường thành vô tận. Cây đước mọc dài theo bãi… ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông, đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ.

b) Những động từ chỉ cùng một hoạt động của con thuyền trong câu đã cho là: chèo (thoát qua), đổ (ra), xuôi (về).

Không thể thay đổi trình tự những động từ đấy trong câu vì tác giả đang nói về con thuyền của mình đi từ phía trong ra hướng biển, từ con kênh nhỏ đi ra con sông Cửa Lớn và tiến về Năm Căn theo chiều nước chảy. Đây là một cách dùng từ chuẩn xác, tinh tế có lựa chọn.

c) Những từ trong đoạn văn trên dùng để mô tả màu sắc của rừng đước: màu lá xanh mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ.

Nhận xét: Vì đước có nhiều lớp mọc chồng lên nhau, có lớp đước già, có lớp đước non hên màu lá xanh của chúng mỗi chỗ mỗi khác. Tác giả đã tìm ra nhiều hình ảnh để so sánh, để gọi tên các sắc thái không giống nhau của màu lá. Đó là những hình ảnh, những từ ngữ thật thông minh, thật rực rỡ mô tả được sự sinh động của cảnh vật.


Câu 5. Chợ Năm Căn đã được mô tả như sau:

Chợ Năm Căn nằm sát bên sông, ồn ĩ, đông vui, tấp nập… với những túp lều thô sơ kiểu thượng cổ nằm bên cạph những ngôi nhà gạch văn minh hai tầng… những cột đáy, thuyền chài, thuyền lưới, thuyền buôn dập dềnh trên sóng. Những bến vận hà tấp nập dọc dài theo sông, những lò than hầm gỗ đước… những ngôi nhà bè đêm hôm đèn măng sông chiếu rực trên mặt nước như những khu phố nổi. Những người con gái Hoa kiều bán vải xởi lởi, những người Chà Châu Giang bán vải, những bà cụ già người Miên bán rượu, với đủ các giọng nói líu lo, đủ kiểu ăn vận sặc sỡ…”.

Đó là những hình ảnh, những cụ thể được dùng để mô tả cảnh chợ Năm Căn tấp nập, náo nhiệt, trù phú và lạ mắt.


Câu 6. Qua bài văn này, em cảm thu được vẻ đẹp của vùng sông nước Cà Mau: tự nhiên thì rộng lớn, hùng vĩ, trù phú, đầy sức sống và con người thì có những sinh hoạt thật náo nhiệt, đông vui, lạ mắt.

Tóm tắt:

Cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng phía nam Tổ quốc.

Bức tranh tự nhiên và cuộc sống ở vùng Cà Mau hiện lên vừa cụ thể, vừa bao quát thông qua sự cảm nhận trực tiếp và vốn hiểu biết phong phú của tác giả.

LUYỆN TẬP

Câu 1. Viết một đoạn văn trình diễn cảm nhận của em về vùng Cà Mau qua bài Sông nước Cà Mau đã học:

“Dẫu chưa được tới Cà Mau, nhưng đọc bài viết của nhà văn Đoàn Giỏi, ta đã có thể tưởng tượng ra quang cảnh dằng dịt sông nước và màu đước xanh ngút nghìn của vùng địa đầu Tổ quôc này. Cũng qua việc đọc bài văn rực rỡ này, ta như được lắng tai bản hòa tấu triền miên của sóng nước đại dương và như được hòa mình vào những phiên chợ Năm Căn đông vui như đang vào mùa lễ hội.

Ta càng cảm thấy yêu quý vùng đất Cà Mau, vùng đất nhưng mà nhà văn Nguyễn Tuân đã ví như ngón chân cái dính bùn vạn dặm và thi sĩ Xuân Diệu thì lại ví như một mũi thuyền đang tiến ra biển Đông với ý chí đoạt được tự nhiên mở rộng bãi bờ: “Mũi thuyền ta đó mũi Cà Mau”.


Câu 2. Kể tên một vài con sông ở quê hương em hoặc địa phương nhưng mà em đang ở, giới thiệu vắn tắt về một trong những dòng sông đấy:

– Thành phố tôi nằm sát bờ Tiền Giang. Một nhánh của sông Tiền là sông Bảo Định thì chảy vào giữa lòng thành thị. Sông Bảo Định ko lớn lắm nhưng sông Tiền thì thật đường bệ mênh mang. Giữa sông Tiền có nhiều cồn nổi lên như cồn Phụng, cồn Tân Long, cồn Thới Sơn. Cảnh sống ở trên cồn cũng rất phong phú. Trên cồn nhà xây mọc san sát, vườn tược xum xuê, trên bến, dưới thuyền. Có cồn đã trở thành một khu du lịch vườn trong sạch, mát lạnh, hàng ngày vẫn đón nhiều khách du lịch tới thăm, chơi. Nếu đi ngược sông Tiền lên hơn mười kilômét, ta sẽ tới một nơi mang cái tên lịch sử Rạch Gầm, Xoài Mút vì đây chính là nơi vua Quang Trung đã phục kích đánh tan một đội thủy binh lớn của vua Xiêm sang gây chiến với ta. Có nhẽ tới hiện giờ xác thuyền bè và vũ khí của chúng còn nằm dưới đáy sông sâu!

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 4

1. Tác giả

– Đoàn Giỏi (1925 – 1989) quê ở tỉnh Tiền Giang.

– Ông tham gia viết văn từ thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 – 1954).

– Tác phẩm của ông thường viết về cuộc sống, tự nhiên và con người ở Nam Bộ.


2. Tác phẩm và đoạn trích Sông nước Cà Mau

– Đất rừng phương Nam (1957) là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi. Truyện kể về quãng đời phiêu dạt của nhỏ An – nhân vật chính – tại vùng đất rừng U Minh, miền Tây Nam Bộ trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Qua câu chuyện về cuộc phiêu dạt của An, tác giả đưa người đọc tới với cảnh tự nhiên hoang dại nhưng mà rất phong phú, lạ mắt và cuộc sống của con người ở vùng đất cực nam của Tổ quốc. Đất rừng phương Nam đem lại cho độc giả những hiểu biết phong phú và lòng yêu quý đối với tự nhiên, con người ở vùng đất đấy.

– Bài văn Sông nước Cà Mau trích từ chương XVIII truyện Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi.

+ Nội dung chính: Tả vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại của sông nước Cà Mau, cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt của Chợ Năm Căn nơi vùng đất tận cùng phía nam Tổ quốc. Qua đó trình bày tình yêu quốc gia thâm thúy, sự am tường, tấm lòng gắn bó của nhà văn với tự nhiên và con người vùng đất Cà Mau.

+ Bố cục:

Đoạn 1 (Từ đầu… màu xanh đơn điệu) : Cảm tưởng chung về tự nhiên.
Đoạn 2 (tiếp… khói sóng sớm mai) : Miêu tả kênh, rạch, con sông Năm Căn.
Đoạn 3 (còn lại) : Vẻ đẹp chợ Năm Căn.

Đọc – hiểu văn bản

Câu 1 – Trang 22 SGK

Bài văn mô tả cảnh gì? Theo trình tự như thế nào? Dựa vào trình tự mô tả, em hãy tìm bố cục của bài văn.

Em hãy tưởng tượng vị trí quan sát của người mô tả. Vị trí đấy có thuận tiện gì trong việc quan sát và mô tả?

Trả lời:

Bài văn mô tả cảnh sông nước Cà Mau ở cực Nam của Tổ Quốc.

– Trình tự mô tả của tác phẩm đi từ việc mô tả chung, nói chung cảnh sông nước Cà Mau tới việc mô tả cụ thể cảnh kênh rạch, sông ngòi tới cảnh chợ Năm Căn.

– Bố cục:

+ Đoạn 1 (từ đầu … lặng lẽ một màu xanh đơn điệu): Cảm nhận chung về cảnh tự nhiên, đất trời Cà Mau

+ Đoạn 2 (tiếp theo … khói sóng sớm mai): Đặc điểm về kênh rạch ở Cà Mau

+ Đoạn 3 (còn lại): Đặc tả cảnh chợ Năm Căn

– Người kể ở thứ bậc nhất, xưng “tôi” quan sát mọi người từ vựng trí người ngồi trên thuyền vì vậy mọi cảnh vật xuất hiện sống động, sinh động.

– Vị trí quan sát của người trên thuyền là vị trí thuận tiện vì thế các hình ảnh mô tả xuất hiện trong bài văn như những bức tranh hài hòa màu sắc.


Câu 2 – Trang 22 SGK

Trong đoạn văn (từ đầu tới lặng lẽ một màu xanh đơn điệu) tác giả đã diễn tả ấn tượng ban sơ bao trùm về sông nước vùng Cà Mau. Ấn tượng đấy như thế nào và được cảm nhận qua những giác quan nào?

Trả lời:

Những ấn tượng ban sơ của tác giả:

+ Kênh rạch bủa giăng dày đặc như mạng nhện

+ Tất cả đều màu xanh

+ Âm thanh rì rào vô tận

+ Lặng lẽ một màu xanh đơn điệu

=> Cảm nhận bằng mọi giác quan, đặc trưng là cảm giác đơn điệu về màu xanh, về sự vô tận của rừng qua những câu kể và tả.

=> Sự choáng ngợp, thích thú của tác giả trước cảnh tượng tự nhiên “lặng lẽ một màu xanh” của Cà Mau.


Câu 3 – Trang 22 SGK

Qua đoạn nói về cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh ở vùng Cà Mau, em có nhận xét gì về các địa danh đấy? Những địa danh này gợi ra đặc điểm gì về tự nhiên vùng Cà Mau?

Trả lời:

Qua đoạn nói về cách đặt tên cho những dòng sông, con kênh ở Cà Mau, ta thấy các địa danh này rất nôm na giản dị, nó cứ theo đặc điểm riêng lẻ nhưng mà gọi thành tên.

Những địa danh này đã nói được những đặc điểm rất riêng lẻ của tự nhiên Cà Mau so với những vùng đất khác (những cây mái giầm; những đám mây bọ mắt; những nơi tập trung con ba khía…).


Câu 4 – Trang 22 SGK

Em hãy đọc kĩ lại đoạn văn từ “Thuyền chúng tôi chèo thoát qua…” tới “…sương mù và khói sóng sớm mai.” và trả lời các câu hỏi sau:

a) Tìm những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông và rừng đước.

b) Trong câu “Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn” có những động từ nào chỉ cùng một hoạt động của con thuyền? Nếu thay đổi trình tự những động từ đấy trong câu thì có tác động gì tới nội dung được diễn tả hay ko? Nhận xét về sự chuẩn xác và tinh tế trong cách dùng từ của tác giả ở câu này.

c) Tìm trong đoạn văn những từ mô tả màu sắc của rừng đước và nhận xét về cách mô tả màu sắc của tác giả.

Trả lời:

a) Những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của con sông và rừng đước:

+ Nước đổ ra biển hôm mai như thác

+ Con sông rộng hơn nghìn thước

+ Cây đước dựng cao vút như hai dãy trường thành

+ Cá bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống

b) Trong câu “Thuyền chúng tôi chèo thoát khỏi kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn” có những động từ: thoát qua, đổ ra, xuôi về tuần tự chỉ hoạt động của con thuyền.

– Không nên thay đổi trật tự những từ đó trong câu bởi nó sẽ phá vỡ hành trình từ kênh ra sông rồi đổ ra dòng Năm Căn.

+ Thoát ra: diễn tả sự khó khăn nhưng mà con thuyền phải vượt qua

+ Đổ ra: trạng thái con thuyền được dòng nước đưa ra sông lớn

+ Xuôi về: diễn rả trạng thái nhẹ nhõm, thư thái của con thuyền xuôi theo dòng nước.

c) Những từ ngữ mô tả màu sắc của rừng đước: màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ.


Câu 5 – Trang 22 SGK

Những cụ thể, hình ảnh nào về chợ Năm Căn trình bày được sự tấp nập, đông vui, trù phú và lạ mắt của chợ vùng Cà Mau?

Trả lời:

Những cụ thể trình bày sự đông vui, trù phú và lạ mắt của chợ vùng Năm Căn:

– Túp lều lá thô sơ, những ngôi nhà gạch hai tầng, những đống gỗ cao như núi, những cột đáy thuyền chài, những bến vận hà tấp nập, những ngôi nhà ánh đèn măng sông chiếu rực…

– Sự lạ mắt của chợ Năm Căn: chợ họp ngay trên sông, chỉ cần cập thuyền có thể sắm bán được đủ thứ tiêu dùng và ẩm thực. Đây còn là sự đông vui của người bán vải, bán rượu tới từ nhiều vùng, có nhiều giọng nói, y phục không giống nhau…


Câu 6 – Trang 22 SGK

Qua bài văn này, em cảm thu được gì về vùng Cà Mau cực nam của Tổ quốc?

Trả lời:

Qua cách mô tả của tác giả, với việc sử dụng các từ ngữ tinh tế, gợi cảm, có thể cảm thu được vẻ đẹp trù phú của vùng sông nước Cà Mau. Đó là vùng đất hoang dại, hùng vĩ với ko gian sông nước mênh mông, những rừng đước ngút ngàn và có cảnh con người sinh sống tấp nập, đông vui, chất phác.

Luyện tập

Câu 1 – Trang 23 SGK

Viết một đoạn văn trình diễn cảm nhận của em về vùng Cà Mau qua bài Sông nước Cà Mau đã học.

Trả lời:

Cà Mau là mảnh đất rộng lớn, hùng vĩ, giàu sức sống hoang dại qua lăng kính của Đoàn Giỏi vùng sông nước đấy như gần ngay trước mắt người đọc bức tranh sống động nhưng mà gam màu chủ đạo là “màu xanh lặng lẽ”. Ta có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh những con kênh, con rạch dằng dịt còn nguyên vẻ hoang vu, kì bí. Theo chân tác giả xuôi dòng kênh Bọ Mắt đổ ra kênh Cửa Lớn và ra sông Năm Căn, con nước nhiệt thành “nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác”, cũng vì thế nhưng mà tôm cá trù phú và đời sống của con người cũng vì thế nhưng mà ồn ĩ hơn.

Kế bên vẻ đẹp lôi cuốn của cảnh sắc tự nhiên là cảnh cuộc sống đông vui, tấp nập của chợ Năm Căn, nét văn hóa lạ mắt của người dân vùng sông nước. Tất cả được nhà văn kể và tả bằng một giọng văn thu hút, lôi cuốn vừa nói chung, vừa tỉ mỉ.


Câu 2 – Trang 23 SGK

Hãy kể tên một vài con sông ở quê hương em hoặc địa phương nhưng mà em đang ở, giới thiệu vắn tắt về một trong những con sông đấy.

Gợi ý:

– Tuỳ từng miền địa lí, học trò tự kể những con sông của quê mình.

– Khi viết đoạn giới thiệu về một con sông, cần chú ý chỉ ra những nét đặc trưng riêng của con sông quê mình (cảnh vật, những sinh hoạt thường nhật trên sông,…).

+ Những con sông Nam Bộ thường có những cọc đáy, có những cù lao và nước chảy rất xiết, mùa lũ có từng đám (từng dề) lục bình trôi, bên bờ là đước bần, những đám ô rô, dừa nước; những con thuyền đuôi tôm, những ghe bầu chợ nặng với tiếng máy nổ đinh tai.

+ Những con sông miền Bắc và miền Trung thường hiền hòa trừ mùa lũ. Thuyền buồm; tre xanh hai bờ; nước trong, bãi cát vàng, bãi ngô non…

Tham khảo 2 đoạn văn sau:

1. Những con sông: sông Hồng, sông Đáy, sông Cả, sông Vạc… Sông Đáy là một trong những con sông dài ở miền Bắc, nó chảy qua các tỉnh như Hà Nội, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình.

Sông Đáy có chiều dài khoảng 240 km với dân số trên lưu vực sông Nhuệ – sông Đáy ước tính lên tới 8200 nghìn người, mật độ trung bình đạt 1003 người/ km2. Nơi đây là khu vực có dân cư, kinh tế xã hội tăng trưởng liên tục từ lâu đời, cho tới nay vẫn là vùng kinh tế – xã hội tăng trưởng nhất châu thổ đồng bằng sông Hồng. Hiện nay, môi trường quốc gia, ko khí đang rơi vào tình trạng ô nhiễm làm tác động tới hệ sinh thái, cần có những giải pháp khắc phục.

2. Thành phố tôi nằm sát bờ Tiền Giang. Một nhánh của sông Tiền là sông Bảo Định thì chảy vào giữa lòng thành thị. Sông Bảo Định ko lớn lắm nhưng sông Tiền thì thật đường bệ mênh mang. Giữa sông Tiền có nhiều cồn nổi lên như cồn Phụng, cồn Tân Long, cồn Thới Sơn. Cảnh sống ở trên cồn cũng rất phong phú. Trên cồn nhà xây mọc san sát, vườn tược xum xuê, trên bến, dưới thuyền. Có cồn đã trở thành một khu du lịch vườn trong sạch, mát lạnh, hàng ngày vẫn đón nhiều khách du lịch tới thăm, chơi. Nếu đi ngược sông Tiền lên hơn mười kilômét, ta sẽ tới một nơi mang cái tên lịch sử Rạch Gầm, Xoài Mút vì đây chính là nơi vua Quang Trung đã phục kích đánh tan một đội thủy binh lớn của vua Xiêm sang gây chiến với ta. Có nhẽ tới hiện giờ xác thuyền bè và vũ khí của chúng còn nằm dưới đáy sông sâu!

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 5

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

Đoàn Giỏi (1925-1989) quê ở Tiền Giang, viết văn từ thời kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954). Tác phẩm của ông thường viết về cuộc sống, tự nhiên và con người ở Nam Bộ

2. Tác phẩm

· “Sông nước Cà Mau” trích từ chương XVIII truyện “Đất rừng phương Nam”. Tên bài do người biên soạn đặt
· “Đất rừng phương Nam” là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi. kể về quãng đời phiêu dạt của cậu nhỏ An – nhân vật chính – tại vùng đất rừng U Minh, miền Tây nam bộ trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp. Qua đó tác giả đưa người đọc tới với cảnh tự nhiên hoang dại nhưng mà rất phong phú, lạ mắt và cuộc sống của vùng đất cực nam Tổ quốc.


II. Hướng dẫn soạn bài “Sông nước Cà Mau” đọc hiểu văn bản

1. Câu 1trang 22 SGK văn 6 tập 2:

Bài văn mô tả cảnh sông nước của một vùng cực nam Tổ quốc

Trình tự mô tả đi từ việc mô tả chung, nói chung sông nước Cà mau tới việc mô tả cụ thể kênh rạch, sông ngòi tới cảnh chợ Năm Căn

Bố cục:

· Đoạn 1 (từ đầu…một màu xanh đơn điệu): cảm nhận chung về cảnh tự nhiên, đất trời Cà Mau
· Đoạn 2 (tiếp…khói sóng sớm mai): đặc điểm về kênh rạch Cà Mau
· Đoạn 3 (còn lại): cảnh chợ Năm Căn
Người mô tả quan sát mọi người từ vựng trí người ngồi trên thuyền vì vậy mọi cảnh vật xuất hiện sẽ sinh động, chân thực hơn

2. Câu 2 trang 22 SGK văn 6 tập 2:

ấn tượng của tác giả:

· Kênh rạch bủa văng chi chit như mạng nhện
· Tất cả đều mang màu xanh
· Âm thanh rì rào vô tận
· Lặng lẽ màu xanh đơn điệu
=> tác giả cảm nhận bằng mọi giác quan

=> sự choáng ngợp, hứng thú với quang cảnh tự nhiên nơi đây

3. Câu 3 trang 22 SGK văn 6 tập 2:

Cà Mau là vùng đất sông nước nên thơ nhưng vẫn mang trong đó nét giản dị thân thiện nhưng mà nên thơ

4. Câu 4 trang 22 SGK văn 6 tập 2:

a) Những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông và rừng đước:

· Nước đổ ra biển hôm mai như thác
· Con sông rộng hơn nghìn thước
· Cây đước dựng cao vút như hai dãy trường thành
· Cá bơi hàng đàn đen trũi
b) những động từ chỉ cùng hoạt động con thuyền: chèo, xuôi, đổ

nếu thay đổi vị trí những động từ đấy thì nghĩa có thể bị thay đổi.cách dùng từ chuẩn xác sẽ diễn tả đúng trình tự của chiếc thuyền

c) Những từ mô tả màu sắc: màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ

=> cách mô tả lạ mắt, gợi hình

5. Câu 5 trang 22 SGK văn 6 tập 2:

Những cụ thể hình ảnh đó là:

· Túp lều lá thô sơ, những ngôi nhà gạch hai tầng, những đống gỗ cao như núi, những cột đáy thuyền chai, những bến vận hà tấp nập, những ngôi nhà ánh đèn măng sông chiếu rực
· Sự lạ mắt của chơ Năm Căn: chợ họp ngay trên sông, chỉ cẩn cập thuyền có thể sắm bán được đủ thứ tiêu dùng thực phẩm. Đây còn là sự đông vui của người bán vải, người bán rượu tới từ nhiều vùng, có nhiều giọng nói, y phục không giống nhau…


6. Câu 6 trang 22 SGK văn 6 tập 2:

Cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rông lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng cực nam Tổ quốc

III. Luyện tập

1. Câu 1 trang 23 SGK văn 6 tập 2:

Cà Mau là vùng đất rộng lớn, hùng vĩ giàu sức sống hoang dại. Qua con mắt tinh tế của Đoàn Giỏi vùng sông nước xuất hiện trước mắt người đọc thật sinh động với gam màu chủ đạo là “màu xanh lặng lẽ”. ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh những con kênh dằng dịt như mạng nhện, mang vẻ đẹp kì bí. Dọc theo hành trình tác gủa, xuôi dòng kênh BỌ Mắt đổ ra kênh Cửa Lớn và ra sông Năm Căn, con nước nhiệt thành “ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác”, vid thế nhưng mà tôm cá trù phú và đời sống con người rất đông vui. Chợ Năm Căn tấp nập với nét văn hóa lạ mắt của người dân vùng sông nước. Tất cả được nhà văn mô tả bằng giọng văn thu hút lôi cuốn đầy tinh yêu tự nhiên quốc gia con người

2. câu 2 trang 23 SGK văn 6 tập 2:

Các con sông địa phương: sông Hồng, sông Mã, sông Cả….

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 6

I. Đôi nét về tác giả: Đoàn Giỏi
– Đoàn Giỏi (1925-1989), quê ở tỉnh Tiền Giang
– Ông viết văn từ thời kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954)
– Tác phẩm của ông thường viết về tự nhiên, cuộc sống và con người Nam Bộ

II. Đôi nét về tác phẩm: Sông nước Cà Mau
1. Xuất xứ
– Bài văn “Sông nước Cà Mau” (tên bài do người biên soạn đặt) trích từ chương XVIII truyện “Đất rừng phương Nam”
– “Đất rừng phương Nam” sáng tác năm1957 là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi
2. Tóm tắt
Bài văn mô tả phong cảnh tự nhiên, sông nước vùng Cà Mau, mảnh đất tận cùng phía nam của Tổ quốc. Cảnh tự nhiên ở đây thật rộng lớn, hoang dại và hùng vĩ, đặt biệt là những dòng sông và rừng đước. Cảnh chợ Năm Căn là hình ảnh trù phú, lạ mắt, tấp nập về sinh hoạt của con người ở vùng đất đấy.
3. Bố cục (3 phần)
– Phần 1 (từ đầu tới “màu xanh đơn điệu”): Cảm nhận chung về sông nước Cà Mau
– Phần 2 (tiếp đó tới “khói sóng sớm mai”): Cảnh kênh rạch và con sông Năm Căn
– Phần 3 (còn lại): Vẻ đẹp chợ Năm Căn
4. Giá trị nội dung
Cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng phía Nam Tổ quốc.
5. Giá trị nghệ thuật
– Ngôi kể thứ nhất, tự nhiên, chân thực
– Sử dụng nhiều giải pháp nghệ thuật: so sánh, điệp từ,…
– Vốn hiểu biết phong phú của tác giả
– Cảm nhận bằng nhiều giác quan…


Bài tập

1. Câu 2, trang 22, SGK.

2. Câu 4, trang 22, SGK.

3. Trong đoạn tả chợ Năm Căn ở cuối bài, tác giả tập trung làm nổi trội sự trù phú và màu sắc lạ mắt của chợ. Hãy cho biết :

a) Sự trù phú của chợ Năm Căn được diễn tả qua những cụ thể, hình ảnh nào ?

b) Những cụ thể, hình ảnh nào trình bày sự lạ mắt của chợ Năm Căn ?

c) Nhận xét về sự quan sát và mô tả của tác giả trong đoạn văn đấy.

Gợi ý làm bài

Câu 1. Đoạn văn từ đầu tới lặng lẽ một màu xanh đơn điệu nêu ấn tượng nổi trội ban sơ của tác giả về vùng sông nước Cà Mau. Vì vậy, tác giả chưa mô tả một hình ảnh cụ thể nào nhưng mà chỉ là những hình ảnh nói chung. Ví dụ : “… sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng dày đặc như mạng nhện. Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh, xung quanh mình cũng chỉ toàn một sắc xanh cây lá”.

Ấn tượng nổi trội ban sơ của tác giả về vùng Cà Mau là ko gian rộng lớn mênh mông của vùng đất này với sông ngòi, kênh rạch bủa giăng dày đặc và tât cả được bao trùm trong màu xanh của trời, nước, của rừng cây. Không gian đấy lúc mới xúc tiếp thì dễ có cảm giác về sự đơn điệu, triền miên.

Để làm nổi trội ấn tượng trên đây, tác giả đã tập trung mô tả quang cảnh tự nhiên qua sự cảm nhận của thị giác và thính giác, đặc trưng là cảm giác về màu xanh bao trùm và tiếng rì rào vô tận của rừng cây, của sóng và gió.


Câu 2. a) Sự rộng lớn, hùng vĩ của sông Năm Căn và rừng đước hai bên bờ đã được trình bày qua các cụ thể : con sông rộng hơn nghìn thước ; nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác ; cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng ; rừng đước dựng lện cao vút như hai dãy trường thành vô tận.

b) Các động từ trong câu là : chèo, thoát, đổ, xuôi ; cụm động từ trong câu là : chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông cửa Lớn, xuôi về Năm Căn. Không thể thay đổi trình tự các động từ, cụm động từ đấy trong câu vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung, đặc trưng là sự diễn tả trạng thái hoạt động của con thuyền trong mỗi quang cảnh. Tác giả viết : “Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt” thì thoát qua diễn tả được ý : con thuyền vượt qua được một sự nguy hiểm “… ở đó tụ họp ko biết cơ man nào là bọ mắt, đen như hạt vừng, chúng cứ bay theo thuyền từng bầy như những đám mây nhỏ, ta bị nó đốt vào da thịt chỗ nào là chỗ đó ngứa ngáy nổi mẩn đỏ tấy lên” (giảng giải ý nghĩa của đổ ra, xuôi về).

Cách dùng từ của tác giả ở đây chặt chẽ, chuẩn xác và gợi cảm.

c) Tác giả đã diễn tả màu xanh của rừng đước với ba mức độ sắc thái : màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ. Những sắc thái đấy của cùng một màu xanh đã mô tả các lớp cây đước từ non tới già tiếp nối nhau.


Câu 3. a) Sự trù phú của chợ Năm Căn được trình bày qua quang cảnh rộng lớn, tấp nập, hàng hoá phong phú, thuyền bè san sát, với các cụ thể như : những đồng gỗ cao như núi ; những bến vận hà tấp nập dọc dài theo sông ; những ngôi nhà bè đêm hôm ánh đèn măng-sông chiếu rực trên mặt nước như những khu phố nổi,…

b) Sự lạ mắt của chợ Năm Căn trình bày ở :

– Chợ chủ yếu họp ngay trên sông nước với những nhà bè như những khu phố nổi và những con thuyền bán hàng len lỏi mọi nơi, có thể sắm mọi thứ nhưng mà ko cần bước ra khỏi thuyền.

– Sự nhiều chủng loại về màu sắc, y phục, tiếng nói của người bán hàng thuộc nhiều dân tộc : người Hoa, người Miên, người Chà Châu Giang,…

c) Tác giả đã quan sát kĩ lưỡng, vừa bao quát vừa cụ thể, chú ý cả hình khối, màu sắc, âm thanh. Nghệ thuật mô tả vừa cho thấy được quang cảnh chung vừa khắc hoạ được những hình ảnh cụ thể, làm nổi rõ được màu sắc lạ mắt cùng với sự tấp nập, trù phú của chợ Năm Căn.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

.


Thông tin thêm

Top 6 Bài soạn “Sông nước Cà Mau” của Đoàn Giỏi lớp 6 hay nhất

[rule_3_plain]

Bài văn “Sông nước Cà Mau” (tên bài do người biên soạn đặt) trích từ chương XVIII truyện “Đất rừng phương Nam” sáng tác năm 1957 là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi. Bài văn cho ta thấy cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng phía Nam Tổ quốc. Mời các bạn tham khảo một số bài soạn “Sông nước Cà Mau” hay nhất nhưng mà Thư Viện Hỏi Đáp đã tổng hợp trong bài viết dưới đây để hiểu tác phẩm và sẵn sàng tốt nội dung lên lớp.

1

0

1

0

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 1

Câu 1 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):Bài văn mô tả cảnh sông nước Cà Mau ở cực nam của tổ quốc- Trình tự mô tả của tác phẩm đi từ việc mô tả chung, nói chung cảnh sông nước Cà Mau tới việc mô tả cụ thể cảnh kênh rạch, sông ngòi tới cảnh chợ Năm Căn.- Bố cục: + Đoạn 1 (từ đầu … lặng lẽ một màu xanh đơn điệu): Cảm nhận chung về cảnh tự nhiên, đất trời Cà Mau + Đoạn 2 (tiếp theo … khói sóng sớm mai): Đặc điểm về kênh rạch ở Cà Mau + Đoạn 3 (còn lại): Đặc tả cảnh chợ Năm Căn- Người kể ở thứ bậc nhất, xưng “tôi” quan sát mọi người từ vựng trí người ngồi trên thuyền vì vậy mọi cảnh vật xuất hiện sống động, sinh động- Vị trí quan sát của người trên thuyền là vị trí thuận tiện vì thế các hình ảnh mô tả xuất hiện trong bài văn như những bức tranh hài hòa màu sắc.Câu 2 ( trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):Những ấn tượng ban sơ của tác giả: + Kênh rạch bủa giăng dày đặc như mạng nhện + Tất cả đều màu xanh + Âm thanh rì rào vô tận + Lặng lẽ một màu xanh đơn điệu=> Cảm nhận bằng mọi giác quan, đặc trưng là cảm giác đơn điệu về màu xanh, về sự vô tận của rừng qua những câu kể và tả.=> Sự choáng ngợp, thích thú của tác giả trước cảnh tượng tự nhiên “lặng lẽ một màu xanh” của Cà Mau.Câu 3 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):Qua cách đặt tên cho những vùng đất, những con sông, những con rạch vùng Cà Mau cho thấy tên gọi được đặt thân thiện, giản dị, xác thực với đặc điểm tự nhiên.Câu 4 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):a, Những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của con sông và rừng đước: + Nước đổ ra biển hôm mai như thác + Con sông rộng hơn nghìn thước + Cây đước dựng cao vút như hai dãi trường thành + Cá bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuốngb, Trong đoạn “ Thuyền chúng tôi chèo thoát khỏi kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn, có những động từ: thoát qua, đổ ra, xuôi về tuần tự chỉ hoạt động của con thuyền + Không nên thay đổi trật tự những từ đó trong câu bởi nó sẽ phá vỡ hành trình từ kênh ra sông rồi đổ ra dòng Năm Căn. + Thoát ra: diễn tả sự khó khăn nhưng mà con thuyền vượt qua phải vượt qua + Đổ ra: trạng thái con thuyền được dòng nước đưa ra sông lớn + Xuôi về: diễn rả trạng thái nhẹ nhõm, thư thái của con thuyền xuôi theo dòng nước.c, Những từ ngữ mô tả màu sắc của rừng đước: màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọCâu 5 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):Những cụ thể trình bày sự đông vui, trù phú và lạ mắt của chợ vùng Năm Căn:- Túp lều lá thô sơ, những ngôi nhà gạch hai tầng, những đống gỗ cao như núi, những cột đáy thuyền chài, những bến vận hà tấp nập, những ngôi nhà ánh đèn măng sông chiếu rực…- Sự lạ mắt của chợ Năm Căn: chợ họp ngay trên sông, chỉ cần cập thuyền có thể sắm bán được đủ thứ tiêu dùng và ẩm thực. Đây còn là sự đông vui của người bán vải, bán rượu tới từ nhiều vùng, có nhiều giọng nói, y phục không giống nhau…Câu 6 (trang 22 sgk Ngữ văn 6 tập 2):Qua cách mô tả của tác giả, với việc sử dụng các từ ngữ tinh tế, gợi cảm, có thể cảm thu được vẻ đẹp trù phú của vùng sông nước Cà Mau. Đó là vùng đất hoang dại, hùng vĩ với ko gian sông nước mênh mông, những rừng đước ngút ngàn và có cảnh con người sinh sống tấp nập, đông vui, chất phác.LUYỆN TẬPBài 1 (trang 23 sgk Ngữ văn 6 tập 2):Cà Mau là mảnh đất rộng lớn, hùng vĩ, giàu sức sống hoang dại qua lăng kính của Đoàn Giỏi vùng sông nước đấy như gần ngay trước mắt người đọc bức tranh sống động nhưng mà gam màu chủ đạo là “màu xanh lặng lẽ”. Ta có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh những con kênh, con rạch dằng dịt còn nguyên vẻ hoang vu, kì bí. Theo chân tác giả xuôi dòng kênh Bọ Mắt đổ ra kênh Cửa Lớn và ra sông Năm Căn, con nước nhiệt thành “nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác”, cũng vì thế nhưng mà tôm cá trù phú và đời sống của con người cũng vì thế nhưng mà ồn ĩ hơn. Kế bên vẻ đẹp lôi cuốn của cảnh sắc tự nhiên là cảnh cuộc sống đông vui, tấp nập của chợ Năm Căn, nét văn hóa lạ mắt của người dân vùng sông nước. Tất cả được nhà văn kể và tả bằng một giọng văn thu hút, lôi cuốn vừa nói chung, vừa tỉ mỉ.Bài 2 (trang 23 sgk Ngữ văn 6 tập 2):Những con sông: sông Hồng, sông Đáy, sông Cả, sông Vạc… Sông Đáy là một trong những con sông dài ở miền Bắc, nó chảy qua các tỉnh như Hà Nội, Hà Nam, Nam Đinh, Ninh Bình.Sông Đáy có chiều dài khoảng 240 km với dân số trên lưu vực sông Nhuệ- sông Đáy ước tính lên tới 8200 nghìn người, mật độ trung bình đạt 1003 người/ km2. Nơi đây là khu vực có dân cư, kinh tế xã hội tăng trưởng liên tục từ lâu đời, cho tới nay vẫn là vùng kinh tế- xã hội tăng trưởng nhất châu thổ đồng bằng sông Hồng. Hiện nay, môi trường quốc gia, ko khí đang rơi vào tình trạng ô nhiễm làm tác động tới hệ sinh thái, cần có những giải pháp khắc phục.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

2

1

2

1

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 2

I. VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM1. Tác giả- Đoàn Giỏi (1925-1989) là tên khai sinh, ngoài ra nhà văn còn có các bút danh: Nguyễn Hoài, Nguyễn Phú Lễ, Huyền Tư; quê quán: Châu Thành, Tiền Giang.- Trong những năm chống thực dân Pháp, Đoàn Giỏi công việc trong ngành an ninh rồi làm công việc thông tin, văn nghệ. Tập kết ra Bắc, từ năm 1955 ông chuyển sang làm công việc sáng tác và chỉnh sửa sách báo. Đoàn Giỏi là Uỷ viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam các khoá I, II, III.- Tác phẩm đã xuất bản: Người Nam thà chết ko hàng (kịch thơ, 1947), Khí hùng quốc gia (kí, 1948),Những dòng chữ máu Nam Kì 1940 (kí, 1948), Đường về gia hương (truyện, 1948), Chiến sĩ Tháp Mười(kịch thơ, 1949), Giữ vững niềm tin (thơ, 1954), Trần Văn Ơn (truyện kí, 1955), Cá bống mú (truyện, 1956), Ngọn tầm vông (truyện kí, 1956), Đất rừng phương Nam (truyện, 1957), Hoa hướng dương (truyện ngắn, 1960), Cuộc truy tìm kho vũ khí (truyện, 1962), Những chuyện lạ về cá (biên khảo, 1981), Tê ngưu giữa nghìn xanh (biên khảo, 1982).2. Tóm tắt tác phẩm Sông nước Cà MauBài văn mô tả phong cảnh tự nhiên, sông nước vùng Cà Mau, mảnh đất tận cùng phía nam của Tổ quốc. Cảnh tự nhiên ở đây thật rộng lớn, hoang dại và hùng vĩ, đặt biệt là những dòng sông và rừng đước. Cảnh chợ Năm Căn là hình ảnh trù phú, lạ mắt, tấp nập về sinh hoạt của con người ở vùng đất đấy.Trả lời câu 1 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):Bài văn sông nước Cà Mau mô tả cảnh gì? Theo trình tự như thế nào? Dựa vào trình tự đấy em hãy tìm bố cục của bài văn.Em hãy tưởng tượng vị trí quan sát của người mô tả. Vị trí đấy có thuận tiện gì trong việc quan sát và mô tả.Lời giải cụ thể:a)- Bài văn mô tả về phong cảnh sông nước vùng Cà Mau ở cực Nam Tổ quốc.- Trình tự mô tả: đi từ những ấn tượng chung về tự nhiên vùng đất Cà Mau, rồi tập trung mô tả, thuyết minh về các kênh rạch, sông ngòi với cảnh vật hai bên bờ, cuối cùng là cảnh chợ Năm Căn họp ngay trên mặt sông.b) Bài văn phân thành ba đoạn:- Đoạn 1: từ đầu tới “ lặng lẽ một màu xanh đơn điệu” – Những ấn tượng chung ban sơ về tự nhiên Cà Mau.- Đoạn 2: tiếp theo tới “ khói sóng sớm mai” – Nói về các kênh rạch ở vùng Cà Mau và tập trung mô tả con sông Năm Căn rộng lớn.- Đoạn 3: còn lại: cảnh chợ Năm Căn đông vui, trù phú và nhiều màu sắc lạ mắt.c)- Vị trí quan sát của người mô tả là ở trên thuyền.- Vị trí đấy giúp người mô tả có thể mô tả tuần tự về các con sông, kênh rạch và cảnh vật hai bên bờ, có thể ngừng lại mô tả kĩ hoặc lướt qua.Trả lời câu 2 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):Trong đoạn văn (từ đầu tới lặng lẽ một màu xanh đơn điệu) tác giả diễn tả ấn tượng ban sơ bao trùm về sông nước vùng Cà Mau. Ấn tượng đấy như thế nào và được cảm nhận qua những giác quan nào?Lời giải cụ thể:Những ấn tượng ban sơ của tác giả: + Kênh rạch bủa giăng dày đặc như mạng nhện + Tất cả đều màu xanh + Âm thanh rì rào vô tận + Lặng lẽ một màu xanh đơn điệu⟹ Cảm nhận bằng mọi giác quan, đặc trưng là cảm giác đơn điệu về màu xanh, về sự vô tận của rừng qua những câu kể và tả.⟹ Sự choáng ngợp, thích thú của tác giả trước cảnh tượng tự nhiên “lặng lẽ một màu xanh” của Cà Mau.Trả lời câu 3 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):Qua đoạn văn nói về cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh ở vùng Cà Mau, em có nhận xét gì về các địa danh đấy? Những địa danh này gợi ra đặc điểm gì về tự nhiên vùng Cà Mau?Lời giải cụ thể:- Cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh ko phải bằng những danh từ mĩ lệ, nhưng mà cứ theo đặc điểm riêng lẻ của nó nhưng mà tạo thành tên: Chà Là, Cái Keo, Bảy Háp, Múi Giầm, Ba Khía … góp phần làm nên màu sắc địa phương ko thể trộn lẫn với các vùng sông nước khác.- Cách đặt tên tương tự đã cho thấy tự nhiên ở đây còn rất tự nhiên, hoang dại, phong phú; con người sống rất gần với tự nhiên.Trả lời câu 4 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):Đọc đoạn văn từ “Thuyền chúng tôi chèo thoát qua” tới “sương mù và khói sóng sớm mai” và trả lời các câu hỏi:a) Tìm những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông và rừng đước.b) Trong câu “ Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông cửa lớn, xuôi về Năm Căn ” có những động từ nào chỉ cùng một hoạt động của con thuyền? Nếu thay đổi trình tự những động từ đấy trong câu thì có tác động gì tới nội dung được diễn tả ko? Nhận xét về sự chuẩn xác và tinh tế trong cách dùng từ của tác giả ở câu này?c) Tìm trong đoạn văn những từ mô tả màu sắc của rừng đước và nhận xét về cách mô tả màu sắc của tác giả.Lời giải cụ thể:a) Những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông, rừng đước:- Con sông rộng hơn nghìn thước;- Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác;- Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng bạc trắng;- Rừng đước dựng lên cao vút như hai dãy trường thành vô tận.b) Các động từ có trong câu: thoát, qua, đổ ra, xuôi về. Không thể thay đổi trình tự các động từ trong câu vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung, đặc trưng là sự diễn tả trạng thái hoạt động của con thuyền trong mỗi quang cảnh.+ Thoát qua: con thuyền vượt qua một nơi khó khăn, nguy hiểm;+ Đổ ra: con thuyền từ con kênh nhỏ ra dòng sông lớn;+ Xuôi về: con thuyền nhẹ nhõm xuôi theo dòng nước ở nơi dòng sống yên ả.c) Những từ mô tả màu sắc của rừng đước: màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ. Những từ ngữ đấy chỉ cùng một màu xanh đã mô tả các lớp cây đước từ non tới già.Trả lời câu 5 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):Những cụ thể, hình ảnh nào về chợ Năm Căn trình bày được sự tấp nập, đông vui, trù phú và lạ mắt của chợ vùng Cà Mau?Lời giải cụ thể:Những cụ thể trình bày sự đông vui, tấp nập của chợ Năm Căn:- Chợ chủ yếu họp ngay trên sông nước với những nhà bè như những khu phố nổi và những con thuyền bán hàng len lỏi mọi nơi, có thể sắm mọi thứ nhưng mà ko cần bước ra khỏi thuyền.- Sự nhiều chủng loại về màu sắc, y phục, tiếng nói của người bán hàng thuộc nhiều dân tộc: người Hoa, Miên, người Chà Châu Giang…Trả lời câu 6 (trang 22 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):Qua bài văn này, em cảm thu được gì về vùng Cà Mau cực Nam của Tổ quốc?Lời giải cụ thể:Qua cách mô tả của tác giả, với việc sử dụng các từ ngữ tinh tế, gợi cảm, có thể cảm thu được vẻ đẹp trù phú của vùng sông nước Cà Mau. Đó là vùng đất hoang dại, hùng vĩ với ko gian sông nước mênh mông, những rừng đước ngút ngàn và có cảnh con người sinh sống tấp nập, đông vui, chất phác.Luyện tậpTrả lời câu 1 (trang 23 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):Viết một đoạn văn trình diễn cảm nhận của em về vùng Cà Mau qua bài Sông nước Cà Mau đã học. Đất rừng Phương Nam là một tác phẩm rất hay của nhà văn Đoàn Giỏi. Đọc đoạn trích Sông nước Cà Mau trích trong tác phẩm này ta bị lôi cuốn bởi vẻ đẹp, nét riêng đặc trưng của kênh rạch, sông ngòi “bủa giăng dày đặc như mạng nhện”, của một điệu xanh như thế. Dưới ngòi bút tài tình của nhà văn Đoàn Giỏi, cả vùng Cà Mau hiện lên thật là sinh động, cảnh vật biến hoá, màu sắc biến hoá. Những dòng sông, kênh, rạch, rừng đước và cả khu chợ Năm Căn nữa hiện lên vừa hùng vĩ, hoang vu, vừa dạt dào sức sống, viễn tượng lạ nhưng mà vẫn gợi bao yêu quý, làớ thương. Thiên nhiên Cà Mau rộng lớn, phóng khoáng; con người Cà Mau mộc mạc, hiền lành, dễ thương. Đọc những trang văn của Đoàn Giỏi, ta có cảm giác như đang giữa sông nước Cà Mau, tận hưởng hương rừng Cà Mau, tới chơi chợ Năm Căn, trái lại, bước lên những ngôi nhà bè xem và sắm một vài món quà lưu niệm. Đọc đoạn trích Sông nước Cà Mau hẳn trong mỗi chúng ta thêm hiểu, thêm yêu đất và người nơi đây. Và bạn, cũng như tôi ấp ủ một ước muốn: được đặt chân lên mảnh đất đấy, được theo thuyền xuôi dòng Năm Căn và chắc hẳn sẽ ghé chợ Năm Căn để tự mình cảm nhận một nét rất riêng trong sinh hoạt của vùng sòng nước.Trả lời câu 2 (trang 23 sgk Ngữ Văn 6 Tập 2):Kể tên một vài con sông ở quê hương em hoặc địa phương nhưng mà em đang ở, giới thiệu vắn tắt về một trong những con sông đấy.Sông Hồng Con sông Hồng chảy qua quê hương em, giữa các bãi mía, bờ dâu xanh ngắt. Mặt sông thường đỏ như màu gạch non nên mới mang tên là sông Hồng. Dòng sông đẹp như một dải lụa đào vắt ngang lên tấm áo màu xanh của đồng bằng Bắc Bộ. Nội dung chínhCảnh sông nước Cà Mau hiện lên với vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng phía nam Tổ quốc. Chính tình yêu quốc gia thâm thúy và vốn hiểu biết phong phú đã giúp tác giả mô tả vùng sông nước Cà Mau tường tận và lôi cuốn tới vậy.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

3

0

3

0

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 3

Chú ý:Qua bài học cảm nhận đựợc sự phong phú và lạ mắt của tự nhiên sông nước vùng Cà Mau. Nắm được nghệ thuật mô tả cảnh sông nước trong bài văn của tác giả.Củng cố, tăng lên tri thức về phép tu từ so sánh đã học ở bậc Tiểu học.Thđấy được vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn mô tả. Biết cách vận dụng các yếu tố này trong lúc viết bài văn mô tả.Chú thích: (Đọc kĩ phần Chú thích trong SGK)Tiếng rì rào vô tận: tiếng rì rào ko bao giờ dứt.Thính giác: giác quan có công dụng nghe.Màu xanh đơn điệu: một màu xanh duy nhất, ko có màu khác chen vào.Danh từ mĩ lệ: danh từ xinh tươi, văn hoa.Màu sắc lạ mắt: màu sắc rất riêng lẻ, ko nơi nào có.ĐỌC – HIỂU BÀI VĂNCâu 1. – Bài văn mô tả cảnh tự nhiên sông nước vùng Cà Mau. Tác giả mô tả theo trình tự: Tả cảnh tự nhiên rồi sau là cảnh sinh hoạt của con người. Dựa vào trình tự mô tả ta chia bài văn làm 2 đoạn:Đoạn thứ nhất từ đầu tới “… lòa nhòa ẩn hiện trong sương mù và khói sóng sớm mai”. Đoạn này mô tả quang cảnh tự nhiên của vùng sông nước Cà Mau.Đoạn thứ hai là phần còn lại tả cảnh sinh hoạt của con người ở vùng Cà Mau.- Vị trí quan sát của người mô tả trong bài văn này là: Người mô tả ngồi trên thuyền xuôi từ phía xa về hướng mũi Cà Mau rồi đi vào giữa vùng sông nước Cà Mau theo chiều nước đổ ra biển.- Vị trí đấy có thuận tiện cho việc quan sát và mô tả vì đó là một vị trí di động tạo điều kiện cho người mô tả thấy rõ sự thay đổi của cảnh vật.Câu 2. Trong đoạn văn (từ đầu tới lặng lẽ một màu xanh đơn điệu) tác giả đã diễn tả ấn tượng ban sơ bao trùm về sông nước Cà Mau. Ấn tượng đó là: sông ngòi, kênh rạch dày đặc như mạng nhện. Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh, xung quanh cũng chỉ toàn một sắc xanh cây lá. Cái âm thanh đơn điệu triền miên của tiếng sóng biển dội vào.Ân tượng này được diễn tả qua thị giác và thính giác (qua mắt thấy và tai nghe).Câu 3. Cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh ở vùng Cà Mau là một cách nói nôm na, giản dị, ko chuộng những danh từ hoa mĩ nhưng mà chỉ căn cứ vào những đặc điểm ở từng nơi, từng đoạn nhưng mà gọi.Những địa danh này gợi ra đặc điểm của vùng Cà Mau là: quang cảnh của vùng Cà Mau thật lắm vẻ riêng, mỗi chỗ một khác, thật phong phú, nhiều chủng loại.Câu 4. Đọc lại đoạn văn từ “Thuyền chúng tôi …” tới “… khói sóng sớm mai” để thấy:a) Sông Năm Căn được mô tả thật là đẹp, một vẻ đẹp khác thường nhưng mà nhiều con sông khác, chảy ở nơi khác ko thể có.Những cụ thể đã trình bày rõ sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông và rừng đước như: “Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác …” “… con sông rộng hơn nghìn thước, hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao vút như hai dãy trường thành vô tận. Cây đước mọc dài theo bãi… ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông, đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ.b) Những động từ chỉ cùng một hoạt động của con thuyền trong câu đã cho là: chèo (thoát qua), đổ (ra), xuôi (về).Không thể thay đổi trình tự những động từ đấy trong câu vì tác giả đang nói về con thuyền của mình đi từ phía trong ra hướng biển, từ con kênh nhỏ đi ra con sông Cửa Lớn và tiến về Năm Căn theo chiều nước chảy. Đây là một cách dùng từ chuẩn xác, tinh tế có lựa chọn.c) Những từ trong đoạn văn trên dùng để mô tả màu sắc của rừng đước: màu lá xanh mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ.Nhận xét: Vì đước có nhiều lớp mọc chồng lên nhau, có lớp đước già, có lớp đước non hên màu lá xanh của chúng mỗi chỗ mỗi khác. Tác giả đã tìm ra nhiều hình ảnh để so sánh, để gọi tên các sắc thái không giống nhau của màu lá. Đó là những hình ảnh, những từ ngữ thật thông minh, thật rực rỡ mô tả được sự sinh động của cảnh vật.Câu 5. Chợ Năm Căn đã được mô tả như sau:Chợ Năm Căn nằm sát bên sông, ồn ĩ, đông vui, tấp nập… với những túp lều thô sơ kiểu thượng cổ nằm bên cạph những ngôi nhà gạch văn minh hai tầng… những cột đáy, thuyền chài, thuyền lưới, thuyền buôn dập dềnh trên sóng. Những bến vận hà tấp nập dọc dài theo sông, những lò than hầm gỗ đước… những ngôi nhà bè đêm hôm đèn măng sông chiếu rực trên mặt nước như những khu phố nổi. Những người con gái Hoa kiều bán vải xởi lởi, những người Chà Châu Giang bán vải, những bà cụ già người Miên bán rượu, với đủ các giọng nói líu lo, đủ kiểu ăn vận sặc sỡ…”.Đó là những hình ảnh, những cụ thể được dùng để mô tả cảnh chợ Năm Căn tấp nập, náo nhiệt, trù phú và lạ mắt.Câu 6. Qua bài văn này, em cảm thu được vẻ đẹp của vùng sông nước Cà Mau: tự nhiên thì rộng lớn, hùng vĩ, trù phú, đầy sức sống và con người thì có những sinh hoạt thật náo nhiệt, đông vui, lạ mắt.Tóm tắt:Cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng phía nam Tổ quốc.Bức tranh tự nhiên và cuộc sống ở vùng Cà Mau hiện lên vừa cụ thể, vừa bao quát thông qua sự cảm nhận trực tiếp và vốn hiểu biết phong phú của tác giả.LUYỆN TẬPCâu 1. Viết một đoạn văn trình diễn cảm nhận của em về vùng Cà Mau qua bài Sông nước Cà Mau đã học:”Dẫu chưa được tới Cà Mau, nhưng đọc bài viết của nhà văn Đoàn Giỏi, ta đã có thể tưởng tượng ra quang cảnh dằng dịt sông nước và màu đước xanh ngút nghìn của vùng địa đầu Tổ quôc này. Cũng qua việc đọc bài văn rực rỡ này, ta như được lắng tai bản hòa tấu triền miên của sóng nước đại dương và như được hòa mình vào những phiên chợ Năm Căn đông vui như đang vào mùa lễ hội.Ta càng cảm thấy yêu quý vùng đất Cà Mau, vùng đất nhưng mà nhà văn Nguyễn Tuân đã ví như ngón chân cái dính bùn vạn dặm và thi sĩ Xuân Diệu thì lại ví như một mũi thuyền đang tiến ra biển Đông với ý chí đoạt được tự nhiên mở rộng bãi bờ: “Mũi thuyền ta đó mũi Cà Mau”.Câu 2. Kể tên một vài con sông ở quê hương em hoặc địa phương nhưng mà em đang ở, giới thiệu vắn tắt về một trong những dòng sông đấy:- Thành phố tôi nằm sát bờ Tiền Giang. Một nhánh của sông Tiền là sông Bảo Định thì chảy vào giữa lòng thành thị. Sông Bảo Định ko lớn lắm nhưng sông Tiền thì thật đường bệ mênh mang. Giữa sông Tiền có nhiều cồn nổi lên như cồn Phụng, cồn Tân Long, cồn Thới Sơn. Cảnh sống ở trên cồn cũng rất phong phú. Trên cồn nhà xây mọc san sát, vườn tược xum xuê, trên bến, dưới thuyền. Có cồn đã trở thành một khu du lịch vườn trong sạch, mát lạnh, hàng ngày vẫn đón nhiều khách du lịch tới thăm, chơi. Nếu đi ngược sông Tiền lên hơn mười kilômét, ta sẽ tới một nơi mang cái tên lịch sử Rạch Gầm, Xoài Mút vì đây chính là nơi vua Quang Trung đã phục kích đánh tan một đội thủy binh lớn của vua Xiêm sang gây chiến với ta. Có nhẽ tới hiện giờ xác thuyền bè và vũ khí của chúng còn nằm dưới đáy sông sâu!

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

4

0

4

0

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 4

1. Tác giả- Đoàn Giỏi (1925 – 1989) quê ở tỉnh Tiền Giang.- Ông tham gia viết văn từ thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 – 1954).- Tác phẩm của ông thường viết về cuộc sống, tự nhiên và con người ở Nam Bộ.2. Tác phẩm và đoạn trích Sông nước Cà Mau- Đất rừng phương Nam (1957) là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi. Truyện kể về quãng đời phiêu dạt của nhỏ An – nhân vật chính – tại vùng đất rừng U Minh, miền Tây Nam Bộ trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Qua câu chuyện về cuộc phiêu dạt của An, tác giả đưa người đọc tới với cảnh tự nhiên hoang dại nhưng mà rất phong phú, lạ mắt và cuộc sống của con người ở vùng đất cực nam của Tổ quốc. Đất rừng phương Nam đem lại cho độc giả những hiểu biết phong phú và lòng yêu quý đối với tự nhiên, con người ở vùng đất đấy.- Bài văn Sông nước Cà Mau trích từ chương XVIII truyện Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi. + Nội dung chính: Tả vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại của sông nước Cà Mau, cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt của Chợ Năm Căn nơi vùng đất tận cùng phía nam Tổ quốc. Qua đó trình bày tình yêu quốc gia thâm thúy, sự am tường, tấm lòng gắn bó của nhà văn với tự nhiên và con người vùng đất Cà Mau.+ Bố cục:Đoạn 1 (Từ đầu… màu xanh đơn điệu) : Cảm tưởng chung về tự nhiên.Đoạn 2 (tiếp… khói sóng sớm mai) : Miêu tả kênh, rạch, con sông Năm Căn.Đoạn 3 (còn lại) : Vẻ đẹp chợ Năm Căn.Đọc – hiểu văn bảnCâu 1 – Trang 22 SGKBài văn mô tả cảnh gì? Theo trình tự như thế nào? Dựa vào trình tự mô tả, em hãy tìm bố cục của bài văn.Em hãy tưởng tượng vị trí quan sát của người mô tả. Vị trí đấy có thuận tiện gì trong việc quan sát và mô tả?Trả lời: Bài văn mô tả cảnh sông nước Cà Mau ở cực Nam của Tổ Quốc.– Trình tự mô tả của tác phẩm đi từ việc mô tả chung, nói chung cảnh sông nước Cà Mau tới việc mô tả cụ thể cảnh kênh rạch, sông ngòi tới cảnh chợ Năm Căn.– Bố cục:+ Đoạn 1 (từ đầu … lặng lẽ một màu xanh đơn điệu): Cảm nhận chung về cảnh tự nhiên, đất trời Cà Mau+ Đoạn 2 (tiếp theo … khói sóng sớm mai): Đặc điểm về kênh rạch ở Cà Mau+ Đoạn 3 (còn lại): Đặc tả cảnh chợ Năm Căn– Người kể ở thứ bậc nhất, xưng “tôi” quan sát mọi người từ vựng trí người ngồi trên thuyền vì vậy mọi cảnh vật xuất hiện sống động, sinh động.– Vị trí quan sát của người trên thuyền là vị trí thuận tiện vì thế các hình ảnh mô tả xuất hiện trong bài văn như những bức tranh hài hòa màu sắc.Câu 2 – Trang 22 SGK Trong đoạn văn (từ đầu tới lặng lẽ một màu xanh đơn điệu) tác giả đã diễn tả ấn tượng ban sơ bao trùm về sông nước vùng Cà Mau. Ấn tượng đấy như thế nào và được cảm nhận qua những giác quan nào?Trả lời: Những ấn tượng ban sơ của tác giả:+ Kênh rạch bủa giăng dày đặc như mạng nhện+ Tất cả đều màu xanh+ Âm thanh rì rào vô tận+ Lặng lẽ một màu xanh đơn điệu=> Cảm nhận bằng mọi giác quan, đặc trưng là cảm giác đơn điệu về màu xanh, về sự vô tận của rừng qua những câu kể và tả.=> Sự choáng ngợp, thích thú của tác giả trước cảnh tượng tự nhiên “lặng lẽ một màu xanh” của Cà Mau.Câu 3 – Trang 22 SGK Qua đoạn nói về cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh ở vùng Cà Mau, em có nhận xét gì về các địa danh đấy? Những địa danh này gợi ra đặc điểm gì về tự nhiên vùng Cà Mau?Trả lời: Qua đoạn nói về cách đặt tên cho những dòng sông, con kênh ở Cà Mau, ta thấy các địa danh này rất nôm na giản dị, nó cứ theo đặc điểm riêng lẻ nhưng mà gọi thành tên. Những địa danh này đã nói được những đặc điểm rất riêng lẻ của tự nhiên Cà Mau so với những vùng đất khác (những cây mái giầm; những đám mây bọ mắt; những nơi tập trung con ba khía…).Câu 4 – Trang 22 SGK Em hãy đọc kĩ lại đoạn văn từ “Thuyền chúng tôi chèo thoát qua…” tới “…sương mù và khói sóng sớm mai.” và trả lời các câu hỏi sau:a) Tìm những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông và rừng đước.b) Trong câu “Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn” có những động từ nào chỉ cùng một hoạt động của con thuyền? Nếu thay đổi trình tự những động từ đấy trong câu thì có tác động gì tới nội dung được diễn tả hay ko? Nhận xét về sự chuẩn xác và tinh tế trong cách dùng từ của tác giả ở câu này.c) Tìm trong đoạn văn những từ mô tả màu sắc của rừng đước và nhận xét về cách mô tả màu sắc của tác giả.Trả lời:a) Những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của con sông và rừng đước:+ Nước đổ ra biển hôm mai như thác+ Con sông rộng hơn nghìn thước+ Cây đước dựng cao vút như hai dãy trường thành+ Cá bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuốngb) Trong câu “Thuyền chúng tôi chèo thoát khỏi kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn” có những động từ: thoát qua, đổ ra, xuôi về tuần tự chỉ hoạt động của con thuyền.- Không nên thay đổi trật tự những từ đó trong câu bởi nó sẽ phá vỡ hành trình từ kênh ra sông rồi đổ ra dòng Năm Căn.+ Thoát ra: diễn tả sự khó khăn nhưng mà con thuyền phải vượt qua+ Đổ ra: trạng thái con thuyền được dòng nước đưa ra sông lớn+ Xuôi về: diễn rả trạng thái nhẹ nhõm, thư thái của con thuyền xuôi theo dòng nước.c) Những từ ngữ mô tả màu sắc của rừng đước: màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ.Câu 5 – Trang 22 SGK Những cụ thể, hình ảnh nào về chợ Năm Căn trình bày được sự tấp nập, đông vui, trù phú và lạ mắt của chợ vùng Cà Mau?Trả lời: Những cụ thể trình bày sự đông vui, trù phú và lạ mắt của chợ vùng Năm Căn:– Túp lều lá thô sơ, những ngôi nhà gạch hai tầng, những đống gỗ cao như núi, những cột đáy thuyền chài, những bến vận hà tấp nập, những ngôi nhà ánh đèn măng sông chiếu rực…– Sự lạ mắt của chợ Năm Căn: chợ họp ngay trên sông, chỉ cần cập thuyền có thể sắm bán được đủ thứ tiêu dùng và ẩm thực. Đây còn là sự đông vui của người bán vải, bán rượu tới từ nhiều vùng, có nhiều giọng nói, y phục không giống nhau…Câu 6 – Trang 22 SGK Qua bài văn này, em cảm thu được gì về vùng Cà Mau cực nam của Tổ quốc?Trả lời: Qua cách mô tả của tác giả, với việc sử dụng các từ ngữ tinh tế, gợi cảm, có thể cảm thu được vẻ đẹp trù phú của vùng sông nước Cà Mau. Đó là vùng đất hoang dại, hùng vĩ với ko gian sông nước mênh mông, những rừng đước ngút ngàn và có cảnh con người sinh sống tấp nập, đông vui, chất phác. Luyện tậpCâu 1 – Trang 23 SGK Viết một đoạn văn trình diễn cảm nhận của em về vùng Cà Mau qua bài Sông nước Cà Mau đã học.Trả lời: Cà Mau là mảnh đất rộng lớn, hùng vĩ, giàu sức sống hoang dại qua lăng kính của Đoàn Giỏi vùng sông nước đấy như gần ngay trước mắt người đọc bức tranh sống động nhưng mà gam màu chủ đạo là “màu xanh lặng lẽ”. Ta có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh những con kênh, con rạch dằng dịt còn nguyên vẻ hoang vu, kì bí. Theo chân tác giả xuôi dòng kênh Bọ Mắt đổ ra kênh Cửa Lớn và ra sông Năm Căn, con nước nhiệt thành “nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác”, cũng vì thế nhưng mà tôm cá trù phú và đời sống của con người cũng vì thế nhưng mà ồn ĩ hơn. Kế bên vẻ đẹp lôi cuốn của cảnh sắc tự nhiên là cảnh cuộc sống đông vui, tấp nập của chợ Năm Căn, nét văn hóa lạ mắt của người dân vùng sông nước. Tất cả được nhà văn kể và tả bằng một giọng văn thu hút, lôi cuốn vừa nói chung, vừa tỉ mỉ.Câu 2 – Trang 23 SGK Hãy kể tên một vài con sông ở quê hương em hoặc địa phương nhưng mà em đang ở, giới thiệu vắn tắt về một trong những con sông đấy.Gợi ý:- Tuỳ từng miền địa lí, học trò tự kể những con sông của quê mình.- Khi viết đoạn giới thiệu về một con sông, cần chú ý chỉ ra những nét đặc trưng riêng của con sông quê mình (cảnh vật, những sinh hoạt thường nhật trên sông,…).+ Những con sông Nam Bộ thường có những cọc đáy, có những cù lao và nước chảy rất xiết, mùa lũ có từng đám (từng dề) lục bình trôi, bên bờ là đước bần, những đám ô rô, dừa nước; những con thuyền đuôi tôm, những ghe bầu chợ nặng với tiếng máy nổ đinh tai.+ Những con sông miền Bắc và miền Trung thường hiền hòa trừ mùa lũ. Thuyền buồm; tre xanh hai bờ; nước trong, bãi cát vàng, bãi ngô non… Tham khảo 2 đoạn văn sau:1. Những con sông: sông Hồng, sông Đáy, sông Cả, sông Vạc… Sông Đáy là một trong những con sông dài ở miền Bắc, nó chảy qua các tỉnh như Hà Nội, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình. Sông Đáy có chiều dài khoảng 240 km với dân số trên lưu vực sông Nhuệ – sông Đáy ước tính lên tới 8200 nghìn người, mật độ trung bình đạt 1003 người/ km2. Nơi đây là khu vực có dân cư, kinh tế xã hội tăng trưởng liên tục từ lâu đời, cho tới nay vẫn là vùng kinh tế – xã hội tăng trưởng nhất châu thổ đồng bằng sông Hồng. Hiện nay, môi trường quốc gia, ko khí đang rơi vào tình trạng ô nhiễm làm tác động tới hệ sinh thái, cần có những giải pháp khắc phục.2. Thành phố tôi nằm sát bờ Tiền Giang. Một nhánh của sông Tiền là sông Bảo Định thì chảy vào giữa lòng thành thị. Sông Bảo Định ko lớn lắm nhưng sông Tiền thì thật đường bệ mênh mang. Giữa sông Tiền có nhiều cồn nổi lên như cồn Phụng, cồn Tân Long, cồn Thới Sơn. Cảnh sống ở trên cồn cũng rất phong phú. Trên cồn nhà xây mọc san sát, vườn tược xum xuê, trên bến, dưới thuyền. Có cồn đã trở thành một khu du lịch vườn trong sạch, mát lạnh, hàng ngày vẫn đón nhiều khách du lịch tới thăm, chơi. Nếu đi ngược sông Tiền lên hơn mười kilômét, ta sẽ tới một nơi mang cái tên lịch sử Rạch Gầm, Xoài Mút vì đây chính là nơi vua Quang Trung đã phục kích đánh tan một đội thủy binh lớn của vua Xiêm sang gây chiến với ta. Có nhẽ tới hiện giờ xác thuyền bè và vũ khí của chúng còn nằm dưới đáy sông sâu!

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

5

0

5

0

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 5

I. Tìm hiểu chung1. Tác giảĐoàn Giỏi (1925-1989) quê ở Tiền Giang, viết văn từ thời kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954). Tác phẩm của ông thường viết về cuộc sống, tự nhiên và con người ở Nam Bộ2. Tác phẩm· “Sông nước Cà Mau” trích từ chương XVIII truyện “Đất rừng phương Nam”. Tên bài do người biên soạn đặt· “Đất rừng phương Nam” là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi. kể về quãng đời phiêu dạt của cậu nhỏ An – nhân vật chính – tại vùng đất rừng U Minh, miền Tây nam bộ trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp. Qua đó tác giả đưa người đọc tới với cảnh tự nhiên hoang dại nhưng mà rất phong phú, lạ mắt và cuộc sống của vùng đất cực nam Tổ quốc.II. Hướng dẫn soạn bài “Sông nước Cà Mau” đọc hiểu văn bản1. Câu 1trang 22 SGK văn 6 tập 2:Bài văn mô tả cảnh sông nước của một vùng cực nam Tổ quốcTrình tự mô tả đi từ việc mô tả chung, nói chung sông nước Cà mau tới việc mô tả cụ thể kênh rạch, sông ngòi tới cảnh chợ Năm CănBố cục:· Đoạn 1 (từ đầu…một màu xanh đơn điệu): cảm nhận chung về cảnh tự nhiên, đất trời Cà Mau· Đoạn 2 (tiếp…khói sóng sớm mai): đặc điểm về kênh rạch Cà Mau· Đoạn 3 (còn lại): cảnh chợ Năm CănNgười mô tả quan sát mọi người từ vựng trí người ngồi trên thuyền vì vậy mọi cảnh vật xuất hiện sẽ sinh động, chân thực hơn2. Câu 2 trang 22 SGK văn 6 tập 2:ấn tượng của tác giả:· Kênh rạch bủa văng chi chit như mạng nhện· Tất cả đều mang màu xanh· Âm thanh rì rào vô tận· Lặng lẽ màu xanh đơn điệu=> tác giả cảm nhận bằng mọi giác quan=> sự choáng ngợp, hứng thú với quang cảnh tự nhiên nơi đây3. Câu 3 trang 22 SGK văn 6 tập 2:Cà Mau là vùng đất sông nước nên thơ nhưng vẫn mang trong đó nét giản dị thân thiện nhưng mà nên thơ4. Câu 4 trang 22 SGK văn 6 tập 2:a) Những cụ thể trình bày sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng sông và rừng đước:· Nước đổ ra biển hôm mai như thác· Con sông rộng hơn nghìn thước· Cây đước dựng cao vút như hai dãy trường thành· Cá bơi hàng đàn đen trũib) những động từ chỉ cùng hoạt động con thuyền: chèo, xuôi, đổnếu thay đổi vị trí những động từ đấy thì nghĩa có thể bị thay đổi.cách dùng từ chuẩn xác sẽ diễn tả đúng trình tự của chiếc thuyềnc) Những từ mô tả màu sắc: màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ=> cách mô tả lạ mắt, gợi hình5. Câu 5 trang 22 SGK văn 6 tập 2:Những cụ thể hình ảnh đó là:· Túp lều lá thô sơ, những ngôi nhà gạch hai tầng, những đống gỗ cao như núi, những cột đáy thuyền chai, những bến vận hà tấp nập, những ngôi nhà ánh đèn măng sông chiếu rực· Sự lạ mắt của chơ Năm Căn: chợ họp ngay trên sông, chỉ cẩn cập thuyền có thể sắm bán được đủ thứ tiêu dùng thực phẩm. Đây còn là sự đông vui của người bán vải, người bán rượu tới từ nhiều vùng, có nhiều giọng nói, y phục không giống nhau…6. Câu 6 trang 22 SGK văn 6 tập 2:Cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rông lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng cực nam Tổ quốcIII. Luyện tập1. Câu 1 trang 23 SGK văn 6 tập 2:Cà Mau là vùng đất rộng lớn, hùng vĩ giàu sức sống hoang dại. Qua con mắt tinh tế của Đoàn Giỏi vùng sông nước xuất hiện trước mắt người đọc thật sinh động với gam màu chủ đạo là “màu xanh lặng lẽ”. ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh những con kênh dằng dịt như mạng nhện, mang vẻ đẹp kì bí. Dọc theo hành trình tác gủa, xuôi dòng kênh BỌ Mắt đổ ra kênh Cửa Lớn và ra sông Năm Căn, con nước nhiệt thành “ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác”, vid thế nhưng mà tôm cá trù phú và đời sống con người rất đông vui. Chợ Năm Căn tấp nập với nét văn hóa lạ mắt của người dân vùng sông nước. Tất cả được nhà văn mô tả bằng giọng văn thu hút lôi cuốn đầy tinh yêu tự nhiên quốc gia con người2. câu 2 trang 23 SGK văn 6 tập 2:Các con sông địa phương: sông Hồng, sông Mã, sông Cả….

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

6

0

6

0

Bài soạn “Sông nước Cà Mau” số 6

I. Đôi nét về tác giả: Đoàn Giỏi- Đoàn Giỏi (1925-1989), quê ở tỉnh Tiền Giang- Ông viết văn từ thời kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954)- Tác phẩm của ông thường viết về tự nhiên, cuộc sống và con người Nam BộII. Đôi nét về tác phẩm: Sông nước Cà Mau1. Xuất xứ- Bài văn “Sông nước Cà Mau” (tên bài do người biên soạn đặt) trích từ chương XVIII truyện “Đất rừng phương Nam”- “Đất rừng phương Nam” sáng tác năm1957 là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi2. Tóm tắtBài văn mô tả phong cảnh tự nhiên, sông nước vùng Cà Mau, mảnh đất tận cùng phía nam của Tổ quốc. Cảnh tự nhiên ở đây thật rộng lớn, hoang dại và hùng vĩ, đặt biệt là những dòng sông và rừng đước. Cảnh chợ Năm Căn là hình ảnh trù phú, lạ mắt, tấp nập về sinh hoạt của con người ở vùng đất đấy.3. Bố cục (3 phần)- Phần 1 (từ đầu tới “màu xanh đơn điệu”): Cảm nhận chung về sông nước Cà Mau- Phần 2 (tiếp đó tới “khói sóng sớm mai”): Cảnh kênh rạch và con sông Năm Căn- Phần 3 (còn lại): Vẻ đẹp chợ Năm Căn4. Giá trị nội dungCảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dại. Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, lạ mắt ở vùng đất tận cùng phía Nam Tổ quốc.5. Giá trị nghệ thuật- Ngôi kể thứ nhất, tự nhiên, chân thực- Sử dụng nhiều giải pháp nghệ thuật: so sánh, điệp từ,…- Vốn hiểu biết phong phú của tác giả- Cảm nhận bằng nhiều giác quan…Bài tập1. Câu 2, trang 22, SGK.2. Câu 4, trang 22, SGK.3. Trong đoạn tả chợ Năm Căn ở cuối bài, tác giả tập trung làm nổi trội sự trù phú và màu sắc lạ mắt của chợ. Hãy cho biết :a) Sự trù phú của chợ Năm Căn được diễn tả qua những cụ thể, hình ảnh nào ?b) Những cụ thể, hình ảnh nào trình bày sự lạ mắt của chợ Năm Căn ?c) Nhận xét về sự quan sát và mô tả của tác giả trong đoạn văn đấy.Gợi ý làm bàiCâu 1. Đoạn văn từ đầu tới lặng lẽ một màu xanh đơn điệu nêu ấn tượng nổi trội ban sơ của tác giả về vùng sông nước Cà Mau. Vì vậy, tác giả chưa mô tả một hình ảnh cụ thể nào nhưng mà chỉ là những hình ảnh nói chung. Ví dụ : “… sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng dày đặc như mạng nhện. Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh, xung quanh mình cũng chỉ toàn một sắc xanh cây lá”.Ấn tượng nổi trội ban sơ của tác giả về vùng Cà Mau là ko gian rộng lớn mênh mông của vùng đất này với sông ngòi, kênh rạch bủa giăng dày đặc và tât cả được bao trùm trong màu xanh của trời, nước, của rừng cây. Không gian đấy lúc mới xúc tiếp thì dễ có cảm giác về sự đơn điệu, triền miên.Để làm nổi trội ấn tượng trên đây, tác giả đã tập trung mô tả quang cảnh tự nhiên qua sự cảm nhận của thị giác và thính giác, đặc trưng là cảm giác về màu xanh bao trùm và tiếng rì rào vô tận của rừng cây, của sóng và gió.Câu 2. a) Sự rộng lớn, hùng vĩ của sông Năm Căn và rừng đước hai bên bờ đã được trình bày qua các cụ thể : con sông rộng hơn nghìn thước ; nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác ; cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng ; rừng đước dựng lện cao vút như hai dãy trường thành vô tận.b) Các động từ trong câu là : chèo, thoát, đổ, xuôi ; cụm động từ trong câu là : chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông cửa Lớn, xuôi về Năm Căn. Không thể thay đổi trình tự các động từ, cụm động từ đấy trong câu vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung, đặc trưng là sự diễn tả trạng thái hoạt động của con thuyền trong mỗi quang cảnh. Tác giả viết : “Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt” thì thoát qua diễn tả được ý : con thuyền vượt qua được một sự nguy hiểm “… ở đó tụ họp ko biết cơ man nào là bọ mắt, đen như hạt vừng, chúng cứ bay theo thuyền từng bầy như những đám mây nhỏ, ta bị nó đốt vào da thịt chỗ nào là chỗ đó ngứa ngáy nổi mẩn đỏ tấy lên” (giảng giải ý nghĩa của đổ ra, xuôi về).Cách dùng từ của tác giả ở đây chặt chẽ, chuẩn xác và gợi cảm.c) Tác giả đã diễn tả màu xanh của rừng đước với ba mức độ sắc thái : màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ. Những sắc thái đấy của cùng một màu xanh đã mô tả các lớp cây đước từ non tới già tiếp nối nhau.Câu 3. a) Sự trù phú của chợ Năm Căn được trình bày qua quang cảnh rộng lớn, tấp nập, hàng hoá phong phú, thuyền bè san sát, với các cụ thể như : những đồng gỗ cao như núi ; những bến vận hà tấp nập dọc dài theo sông ; những ngôi nhà bè đêm hôm ánh đèn măng-sông chiếu rực trên mặt nước như những khu phố nổi,… b) Sự lạ mắt của chợ Năm Căn trình bày ở :- Chợ chủ yếu họp ngay trên sông nước với những nhà bè như những khu phố nổi và những con thuyền bán hàng len lỏi mọi nơi, có thể sắm mọi thứ nhưng mà ko cần bước ra khỏi thuyền.- Sự nhiều chủng loại về màu sắc, y phục, tiếng nói của người bán hàng thuộc nhiều dân tộc : người Hoa, người Miên, người Chà Châu Giang,…c) Tác giả đã quan sát kĩ lưỡng, vừa bao quát vừa cụ thể, chú ý cả hình khối, màu sắc, âm thanh. Nghệ thuật mô tả vừa cho thấy được quang cảnh chung vừa khắc hoạ được những hình ảnh cụ thể, làm nổi rõ được màu sắc lạ mắt cùng với sự tấp nập, trù phú của chợ Năm Căn.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)

#Top #Bài #soạn #Sông #nước #Cà #Mau #của #Đoàn #Giỏi #lớp #hay #nhất


  • Tổng hợp: Thư Viện Hỏi Đáp
  • Nguồn: https://toplist.vn/top-list/bai-soan-song-nuoc-ca-mau-cua-doan-gioi-lop-6-hay-nhat-45408.htm
Back to top button