Phép lập luận giải thích là gì?

0
5218
Phép lập luận giải thích là gì

Có nhiều phép lập luận khác nhau để làm một bài văn nghị luận như phép lập luận chứng minh, lập luận miêu tả, lập luận tự sự…Trong bài viết này, thuvienhoidap.net sẽ giải thích cho các bạn hiểu rõ hơn phép lập luận giải thích là gì? Các bước làm một bài văn lập luận giải thích cụ thể.

Khái niệm phép lập luận giải thích là gì

Giải thích trong văn nghị luận là làm cho người đọc hiểu rõ các tư tưởng, đạo lí, phẩm chất, quan hệ… cần được giải thích nhằm nâng cao nhận thức trí tuệ, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người.

Người ta thường giải thích bằng cách nêu ra các định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so sánh đối chiếu với các hiện tượng khác, chỉ ra các mặt lợi, hại, nguyên nhân, hậu quả, cách đề phòng hoặc noi theo…, của hiện tượng hoặc vấn để được giải thích.

Bài văn giải thích phải có mạch lạc, lớp lang, ngôn từ trong sáng, dễ hiểu. Không nên dùng những điều không ai hiểu để giải thích những điều người ta chưa hiểu.

Muốn được làm bài giải thích tốt phải học nhiều, đọc nhiều, vận dụng tổng hợp các thao tác giải thích phù hợp.

Các phương pháp lập luận giải thích

Có 2 phương pháp lập luận giải thích thường được sử dụng để làm bài văn học nghị luận là:

Lập luận giải thích trong đời sống 

  • Giải thích giúp ta hiểu những điều chưa biết trong mọi lĩnh vực đời sống hằng ngày.
  • Muốn giải thích được thì phải có những tri thức khoa học, chuẩn xác về nhiều lĩnh vực trong cuộc sống.

Ví dụ: Trình bày lý do em không giải được bài tập toán này?

Các bạn phải trình bày rõ nguyên nhân tại sao mình không thể làm được bài tập toán này là chưa hiểu rõ đề bài, không nắm được kiến thức….

Lập luân giải thích trong văn nghị luận

  • Nêu định nghĩa.
  • Nêu các biểu hiện.
  • So sánh đối chiếu với các hiện tượng, vấn đề khác.
  • Chỉ ra nguyên nhân, mặt lợi, ý nghĩa, cách noi theo…
  • Chỉ ra mặt hại, hậu quả, cách đề phòng…

Các bước làm bài văn lập luận giải thích

Tương tự như các dạng bài văn lập luận khác, để làm tốt bài văn lập luận giải thích, các em cần nắm vững 4 bước sau:

1. Cách tìm hiểu đề và tìm ý bài văn giải thích

a. Xác định yêu cầu chung của đề bài:

  • Dạng bài: Thuộc dạng đề văn nghị luận giải thích.
  • Nội dung chính của đề bài: Xác định luận điểm chính cần giải thích.
  • Phạm vi giải thích: Trong đời sống xã hội, trong văn chương.

b. Tìm ý

  • Chủ yếu dùng lí lẽ khoa học, chính xác, chặt chẽ để giúp người đọc hiểu rõ nhất. 

2. Cách lập dàn bài văn giải thích

Dàn ý bài văn lập luận giải thích cũng cần đầy đủ 3 phần là mở bài, thân bài và kết bài.

a. Mở bài

  • Nêu ra luận điểm cần giải thích, gợi phương hướng giải thích và đưa ra các trích dẫn cụ thể.
  • Phải mang định hướng giải thích, gợi nhu cầu được hiểu về luận điểm cần giải thích. Có thể dùng các từ như hiểu như thế nào? liệu có chính xác không? để dẫn dắt, gây chú ý vào luận điểm.

b. Thân bài

  • Lần lượt trình bày các nội dung cần giải thích.
  • Chủ yếu nêu ra các lí lẽ khoa học, chuẩn xác.
  • Có thể đưa các dẫn chứng phù hợp để chứng minh rõ thêm cho phần giải thích. Tuy nhiên chứng minh không được lấn lướt giải thích.

c. Kết bài

  • Khẳng định lại luận điểm cần giải thích, nêu bài học, liên hệ bản thân.

3. Cách viết bài văn nghị luận giải thích

a. Cách mở bài

Có 2 cách viết phần mở bài trong bài văn nghị luận giải thích gồm:

  • Cách mở bài trực tiếp: Đi thẳng vào vấn đề.
  • Cách mở bài gián tiếp: Đưa ra các dẫn chứng rồi đi đến kết luận về vấn đề chính mà đề bài yêu cầu.

b. Cách viết phần thân bài

  • Phải có từ ngữ chuyển đoạn nối tiếp với phần mở bài như sử dụng các từ là đúng như vậy, thật vậy. Tham khảo thêm phép nối là gì
  • Nên chia thành các đoạn văn để việc lập luận, giải thích trở nên mạch lạc, rõ ràng.
  • Cần có câu chủ đề khái quát nội dung chính của đoạn văn ( các luận điểm phụ).
  • Lí lẽ phải chặt chẽ, có tính thuyết phục, đề cập được mọi mặt của luận điểm cần giải thích.
  • Giải thích nghĩa của các từ trong đề bài như nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa sâu xa.
  • Sử dụng các phương pháp giải thích hợp lý.
  • Giữa các câu văn cần có liên kết về nội dung và hình thức.
  • Kết hợp với các phương thức biểu đạt khác như tự sự, miêu tả, biểu cảm…

c. Cách viết phần kết bài

  • Phải sử dụng từ ngữ chuyển đoạn nối tiếp phần thân bài như các từ như vậy, tóm lại, thật vậy…
  • Liên hệ thực tiễn, bàn luận mở rộng vấn đề đã giải thích.

4. Đọc và sửa chữa các lỗi trong bài văn

  • Cần dành thời gian để kiểm tra các lỗi về hình thức và nội dung và giúp bài văn tránh bị trừ điểm đáng tiếc. 
  • Nên kiểm tra lỗi chính tả, lỗi xuống dòng, dấu chấm câu, và các lỗi sử dụng từ ngữ liên kết câu, liên kết đoạn văn sao cho phù hợp nhất.

Kết luận: Đây là câu trả lời đầy đủ nhất về câu hỏi phép lập luận giải thích là gì mà nhiều bạn đã gửi đến diễn đàn thư viện hỏi đáp.