Giáo Dục

Phân tích truyện Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu là tác phẩm được Bác Hồ viết trong khi Phan Bội Châu bị bắt cóc tại Trung Quốc vào năm 1925. Để tạo điều kiện cho các em học trò có thể hiểu hơn về tác phẩm, Học247 xin giới thiệu tới các em tài liệu Phân tích truyện Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu cụ thể dưới đây nhé! Ngoài ra, để làm phong phú thêm tri thức cho bản thân, các em có thể tham khảo thêm bài giảng Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

1. Sơ đồ tóm tắt gợi ý

2. Dàn bài cụ thể

a. Mở bài:

– Giới thiệu nói chung về tác giả Nguyễn Ái Quốc (những nét chính về tiểu truyện, sự nghiệp sáng tác…).

– Giới thiệu về văn bản “Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu” (hoàn cảnh ra đời, nói chung trị giá nội dung và trị giá nghệ thuật…).

b. Thân bài:

* Lời hứa của Va-ren với Phan Bội Châu

– Lời hứa của Va-ren: Va-ren nửa chính thức hứa sẽ chăm sóc vụ Phan Bội Châu.

⇒ Lời hứa mập mờ, chứa đựng sự khôi hài, lố lỉnh.

– Thực chất của lời hứa: ngài chỉ muốn chăm sóc tới lúc nào ngài yên vị thật xong xuôi bên đó đã.

⇒ Coi lời hứa ko quan trọng bằng việc ổn định công việc, địa vị của mình.

– Lời bình của tác giả: liệu quan Toàn quyền Pháp Va-ren sẽ “chăm sóc” vụ đó vào lúc nào và ra làm sao.

⇒ Sử dụng hàng loạt các từ nghi vấn, qua đó cho thấy thái độ mỉa mai, giễu cợt của tác giả.

* Cuộc gặp mặt giữa Va-ren và Phan Bội Châu

– Cách giới thiệu về hai nhân vật của tác giả có sự tương phản, đối lập rõ rết, qua đó làm nổi trội tính cách của mỗi nhân vật:

+ Va-ren: người phản bội giai cấp vô sản Pháp, kẻ đã ruồng bỏ quá khứ, ruồng bỏ lòng tin, ruồng bỏ giai cấp mình.

⇒ Kẻ đớn hèn, phản bội.

+ Phan Bội Châu: hi sinh cả gia đình và của nả để ko nhìn thấy bọn cướp nước mình, sống xa lìa quê hương, bị bọn thực dân nhử vào muôn cạm bẫy, bị kết án xử tử vắng mặt…

⇒ Một người tù, một nhà cách mệnh lớn lao

– Cuộc gặp mặt giữa Va-ren và Phan Bội Châu:

+ Va-ren: độc thoại một mình: tuyên bố thả Phan Bội Châu với điều kiện phải trung thành, hợp lực hiệp tác với Pháp, khuyên Phan Bội Châu từ bỏ lí tưởng chung, bắt tay với Va-ren.

⇒ Va-ren là kẻ bịp bợm, xảo trá.

+ Phan Bội Châu: yên lặng.

* Thái độ của Phan Bội Châu

– Im lặng, hờ hững trước những lời nói của Va-ren.

– Đôi ngọn râu mép nhếch lên một tí rồi hạ xuống ngay và điều này chỉ diễn ra một lần.

– Mỉm cười kín đáo, vô hình và yên lặng, như cánh ruối lướt qua.

⇒ Thái độ ngạc nhiên, khinh thường và tư cách cứng cỏi, bản lính, ko chịu khuất phục của người tù.

c. Kết bài:

– Khái quát trị giá nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

+ Nội dung: “Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu” đã khắc họa được hai nhân vật có tính cách đại diện cho hai lực lượng xã hội hoàn toàn đối lập nhau ở nước ta thời Pháp thuộc.

+ Nghệ thuật: giải pháp tương phản, đối lập, giọng văn thâm thúy, hóm hỉnh, khả năng tưởng tượng, hư cấu…

3. Bài văn mẫu

Đề bài: Em hãy phân tích truyện Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu dưới dạng một bài văn ngắn.

GỢI Ý LÀM BÀI

3.1. Bài văn mẫu số 1

Nguyễn Ái Quốc trong thời kỳ sống và hoạt động ở Pháp đã viết một số truyện kí bằng tiếng Pháp như Vi hành, Lời than vãn của bà Trưng Trắc, Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu… Đó là những tác phẩm giàu chất trí tuệ và tính hiện đại, trình bày một quan niệm lấy văn học để phục vụ chính trị và dân tộc.

Tác phẩm Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu đăng trên báo Người cùng khổ số 36 – 37 vào tháng 9, 10 – 1925. Truyện gồm có ba cảnh: cảnh 1, Va-ren tới Sài Gòn được bọn tay chân đón rước linh đình; cảnh 2, Va-ren ngừng lại Huế được bọn bù nhìn đãi yến và gắn mề-đay Nam Long bội tinh; cảnh 3, Va-ren tới Hà Nội và gặp Phan Bội Châu đang bị thực dân Pháp tù đày với bản án xử tử.

Cuộc chạm trán giữa Va-ren và Phan Bội Châu cho thấy ngòi bút châm biếm thâm thúy của tác giả Nguyễn Ái Quốc. Tác giả đã sử dụng thủ pháp tương phản đối lập để tạo nên tính tranh đấu sắc bén.

Va-ren đã vào “tận xà lim” nơi Phan Bội Châu “đang rên xiết”. Va-ren là con người “đã phản bội giai cấp vô sản Pháp, tên chính khách đã bị đồng bọn đuổi ra khỏi tập đoàn, kể đã ruồng bỏ quá khứ, ruồng bỏ lòng tin, ruồng bỏ giai cấp mình”… Phan Bội Châu là con người “đã hy sinh cả gia đình và của nả”, phải “sống xa Ha quê hương” để tìm đường cứu nước cứu dân, bị bọn thực dân “kết án xử tử vắng mặt”, đang bị “đeo gông” chờ ngày lên “máy chém”. Hai tư cách đối đầu, một bên là “kẻ phản bội nhục nhã”, một bên là “bậc người hùng, vị thiên sứ, đấng xả thân vì độc lập, được 20 triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng.”. Ngòi bút của Nguyễn Ái Quốc biểu lộ thái độ yêu, ghét, tôn trọng, khinh bỉ rất rõ ràng, dứt khoát.

Về thời kì lúc còn ở Pháp, toàn quyền Va-ren chỉ muốn chăm sóc cụ Phan Bội Châu lúc nào yên vị thật xong xuôi ở bên đó đã. Nghĩa là hắn lo cho địa vị thật vững vàng trước đã. Hắn muốn tỏ rõ uy quyền thực dân với công chúng ở Đông Dương trước đã. Còn Phan Bội Châu ra sao, hãy đợi đấy! Do đó, sau lúc rời nước Pháp với lời hứa nửa chính thức sẽ chăm sóc cụ Phan Bội Châu, toàn quyền Va-ren đã làm một chuyến đi dềnh dàng, vừa đi vừa nhâm nhi, tận hưởng những của ngon vật lạ, những lời nói, cử chỉ nịnh hót, tưng bốc của lũ tay sai cấp dưới. Tác giả sử dụng ngòi bút kể chuyện, xen kẽ mô tả, đối chứng bằng điệp ngừ và những câu văn kéo dài chia chuyến đi của Va-ren làm bốn chặng. Chặng thứ nhất: trên tàu 4 tuần lễ. Trong bốn tuần lễ đó Phan Bội Châu vẫn bị giam trong tù. Chặng thứ hai: Va-ren tới Sài Gòn, thực hiện “một cuộc tuần thú linh đình”… Trong lúc đó thì Phan Bội Châu vẫn nằm tù. Tới Huế – chặng thứ ba: Va-ren dự yến tiệc, rồi được gắn phần chương thật rôm rả, tưng bừng. Trong lúc đó thì Phan Bội Châu vẫn nằm tù… và tới Hà Nội – tới đích… những trò lố chính thức, … đã diễn ra. Như vậy, Va-ren đúng là kẻ chỉ hứa suông – hắn chẳng quan tâm chút nào tới Phan Bội Châu, cũng là viên quan mẫn cán trong công việc. Thực chất Va-ren là một kẻ hám chức quyền, thích tận hưởng ăn chơi. Chúng ta hãy lắng tai nhà văn vạch trần cái thực chất xấu xa, bỉ ổi đó của Va-ren qua hai chặng ngừng chân công cán ở Sài Gòn và ở Huế.

Tới Sài Gòn, Va-ren bị vấn vít lấy, tôi kéo đi, giằng co, ru vỗ ấp ủ trong mớ bòng bong – những cuộc tiếp rước, những lời chúc với tụng. Tiếp đấy là một cuộc tuần thú – đi dạo phố phường – để tiếp tục được đón rước, chúc tụng, được lợi niềm tự hào trước vẻ sầm uất – tác giả gọi là cái huyền diệu của mảnh đất nhưng nước Pháp đã khai hóa. Rồi ngừng chân tại Huế. Va-ren lại tiếp tục thu được sự nghênh tiếp chào mời khúm núm của vua quan nhà Nguyễn. Kể về những cuộc đón tiếp này, tác giả sử dụng ngòi bút thật hóm hỉnh. Câu chữ cứ nhấp nháy, nhảy múa, sấp ngửa, nửa nghiêm trang nửa đùa cợt, vừa nghĩa đen vừa nghĩa bóng. Khuôn mặt thật của Va-ren dần dần lộ rõ. Dưới con mắt của nhân dân Sài Gòn, viên toàn quyền – người lo lắng, nực cười. Ngài có cái mũ hai sừng trên chóp sọ… Cái áo dài đẹp chưa? Đôi bắp thịt ngài bọc ủng… Rậm râu, sâu mắt… Từng nét, từng nét qua lời nhận xét của một em nhỏ, rồi lời khen của chị con gái, lời trằm trồ của bác cu-li xe và nhất là lời phê phán, thẩm định của một nhà nho, chân dung toàn quyền Va-ren là một mớ hổ lớn, pha tạp; đầu giống con vật (có hai sừng), quần áo diêm dúa như mụ nữ giới đỏm dáng (chiếc áo dài đẹp chưa) vừa giống anh lính tổng cứng quèo (đôi bắp thịt bọc ủng). Và nét nổi trội: Va-ren chỉ là kẻ bất nghĩa hung bạo (rậm râu, sâu mắt). Trong cuộc gặp mặt triều đình An Nam tại Huế, gương mặt ý thức của Va-ren hiện lên, cũng thật rõ nét: Đức kim thượng thỉnh ông Va-ren thăm hoàng cung, và ông Va¬ren sẽ vào… thỉnh ông dự yến, và ông… sẽ ăn. Ngài cài lên ngực ông… Nam Long bội tinh và thế là ông Va-ren được gắn mề đay. Chúng ta ngỡ vị toàn quyền đó dễ tính, mời đi đâu, sẵn sàng đi đấy, mời ăn gì sẵn sàng ăn nấy, tặng gì sẵn sàng nhận luôn. Không, sự “dễ tính” đó bộc lộ một thói tham lam, háu ăn, hám danh vọng rất đáng ghét. Câu văn đầy tính kịch vì nó mô tả một cuộc gặp mặt khôi hài nhưng kẻ thăm, người rước đều chỉ là những kẻ lố lỉnh, những anh hề của một sân khấu hài kịch. Ý nghĩa châm biếm, đả kích của văn Nguyễn Ái Quốc thâm thúy, mạnh mẽ xiết bao!

Tới Hà Nội – cái đích quan trọng nhất của chuyến đi – những trò lố chính thức của Va-ren mới thực sự diễn ra, gương mặt hề mồi phản trắc, xảo quyệt của tên chính khách thực dân mới thực sự phơi bày Bằng đôi cánh của trí tưởng tượng, người đọc được nhà văn dẫn vào tận cổng nhà lao chính, tận xà lim nơi người đồng bào tôn kính của chúng ta đang rên xiết. Ôi thật là một tấn kịch, tác giả đã kêu lên tương tự. Nếu những cảnh trên là… hài kịch thì tới đây tấn kịch diễn ra vừa hài, vừa bi. Màn chưa mở. Tác giả dành một đoạn văn trữ tình ngoại đề để tóm tắt cái tiểu truyện bất hảo của Va-ren, đồng thời ca tụng phẩm chất người hùng của Phan Bội Châu, về Va-ren, chúng ta đọc thấy rặt những dòng chữ đen ngòm, nhơ nhớp con người đã phản bội, tên chính khách đã bị đồng bọn đuổi… kẻ đã ruồng bỏ quá khứ, ruồng bỏ lòng tin, trò lố diễn ra suốt buổi Va-ren gặp Phan Bội Châu. Trong cuộc chạm trán này, Va-ren tỏ ra là người chủ động, một nhân vật quyền quý, hào hiệp. Tôi đem tự do tới cho ông đây. Hắn tuyên bố, rồi nâng cái gông to kếch ở cổ người tù… Chỉ thế thôi, Va-ren treo cái bánh vẽ tự do trước đối thủ, rồi… tấn công, ồ ạt, liên miên… bằng những lời nói dài vòng vo thật tâm, thống thiết, lúc châm chọc mỉa mai, lên bổng xuống trầm… Đúng là giọng lưỡi của một anh hề. Va-ren nói những gì? Trước hết, Va-ren mặc cả với Phan Bội Châu về hai chữ Tự do. Một đằng hắn hứa đem trả tự do cho Phan Bội Châu hãy từ bỏ những mưu đồ… chớ tìm cách xúi giục đồng bào… hãy hiệp tác với người Pháp. Như vậy, Va-ren đâu có “quý trọng” Phan như hắn nói! Thực chất, hắn đã dụ dỗ người chiến sĩ kiên cường, quật cường… đầu hàng, phản lại lý tưởng tranh đấu suốt đời mình… Lời Va-ren nói nghe ngọt xớt. Đó là vị ngọt chứa thuốc độc của kẻ phản bội. Tiếp sau, Va-ren nêu những tên tuổi, những chính khách nổi tiếng… về sự phản bội. Từ Nguyễn Bá Trạc – người Việt Nam – tới những “Guy”, những “A – lếch”, những “An – be”, “Pôn”… người Pháp. Cuối cùng hắn khoe với sự thành đạt, sự thăng tiến của bản thân: Trước tôi là đảng viên Xã hội, giờ đây tôi là toàn quyền… trơ trẽn thay, lố lỉnh thay là kẻ cầm quyền thực dân Pháp tôn thờ sự phản bội, lấy sự phản bội làm chuẩn mực để ngợi ca những tư cách xấu xa. Do đó tất cả những lời nói của Va-ren lọt vào tai Phan Bội Châu như “nước đổ lá khoai” tức là nó tuột đi, nó vô nghĩa. Tất cả những thái độ “tận tình, thật tâm” của kẻ phản bội đã khiến Phan Bội Châu hờ hững, hoặc chỉ nhếch đôi ngọn râu mép lên một tí. Hoặc nhổ vào mặt Va-ren.

Càng về cuối truyện, nhân vật Va-ren càng hiện rõ thực chất xấu xa. Những trò lố của hắn đã tự lột trần cái gương mặt tên chính khách xảo quyệt, kẻ phản bội nhục nhã. Miêu tả thực dung Va-ren, Nguyễn Ái Quốc dùng ngòi bút lạnh lùng, hóm hỉnh, thông- minh, sắc sảo. Đó là ngòi bút điêu luyện, hiện đại, liên kết chất châu Âu sôi nổi và âm điệu Á Đông trầm lặng. Càng về cuối càng trầm lặng.

Miêu tả thái độ và cử chỉ Phan Bội Châu trước những lời lố lỉnh của Va-ren, tác giả đã đập thẳng vào mắt quân thù – quân thù của cụ Phan, quân thù của cả dân tộc – những đòn trí mạng. Đó là lưỡi gươm sắc bén nhưng người thanh niên yêu nước đã vung lên trong buổi đầu tranh đấu chống ngoại xâm vì độc lập tự do dân tộc.

3.2. Bài văn mẫu số 2

Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu là truyện kí xuất sắc của Nguyễn Ái Quốc lúc hoạt động ở Pháp. Thông qua cuộc gặp mặt tưởng tượng giữ một vị toàn quyền xảo quyệt và người tù cách mệnh lớn lao, Nguyễn Ái Quốc thầm kín đả kích thực chất giả dối của chủ nghĩa thực dân và đề cao khí phách của người người hùng dân tộc Phan Bội Châu.

Tác phẩm được viết ngay sau lúc nhà cách mệnh Phan Bội Châu bị bắt (18-6-1925) ở Trung Quốc giải về giam ở Hỏa Lò – Hà Nội và sắp bị xử án. Phong trào đấu tranh đòi thả cụ Phan diễn ra rất sôi nổi ở trong nước. Cũng vào thời kì này, Va-ren sẵn sàng sang nhậm chức ở Đông Dương. Chưa có tài liệu nào khẳng định Va-ren đã vào nhà tù để thăm Phan Bội Châu.

Phan Bội Châu (1867 – 1940), tên hiệu Sào Nam, quê làng Đan Nhiễm, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, là nhà yêu nước, cách mệnh lớn nhất của dân tộc Việt Nam trong hơn hai mươi năm đầu thế kỷ XX. Ông còn là nhà văn, thi sĩ lớn với một sự nghiệp sáng tác khá khổng lồ, gồm nhiều thể loại, viết bằng chữ Hán, chữ Nôm và chữ quốc ngữ, hồ hết đều thấm đượm tình yêu nước thương dân thống thiết…

Các tình tiết trong truyện là thành phầm của trí tưởng tượng phong phú của tác giả. Nguyễn Ái Quốc đã viết truyện ngắn này nhằm các mục tiêu vạch rõ chủ trương bịp bợm của chủ nghĩa thực dân Pháp và phơi bày những trò lừa đảo, lố’ bịch của Va-ren. Tác phẩm góp một tiếng nói vào phong trào đấu tranh đòi thả nhà chí sĩ cách mệnh Phan Bội Châu. Đồng thời đó cũng là bài ca ca tụng vị lãnh tụ yêu nước Phan Bội Châu và ngầm trình bày tình cảm yêu nước của tác giả.

Bằng trí tưởng tượng kì diệu, tác giả đã vạch trần gương mặt xảo quyệt, giả nhân giả nghĩa, thủ đoạn dụ dỗ, sắm chuộc của tên thực dân cáo già! Va-ren “tay phải giơ ra bắt tay Phan Bội Châu trong nhà tù âm u”. Va-ren dụ dỗ Phan Bội Châu hãy “trung thành”, “hiệp tác”, “hợp lực” với nước Pháp vì sự nghiệp “khai hóa và công lý”. Hắn khuyên nhà cách mệnh Việt Nam đừng “xúi giục” đồng bào ta nổi lên chống Pháp… Hắn khoe mẽ ở Đông Dương “nền dân chủ… nhờ Chúa, rất là tốt!”… Cuối cùng hắn tự vạch trần chân tướng là một kẻ phản bội, tên thời cơ hãnh tiến: “Ông hãy nhìn tôi này, ông Phan Bội Châu! Trước tôi là Đảng viên xã hội đấy và giờ đây thì tôi làm Toàn quyền!…”.

Trái lại, trong cuộc chạm trán đó, Phan Bội Châu rất chủ động “yên lặng, hờ hững”, “mỉm cười một cách kín đáo…”. Đặc trưng ở phần “tái bút”, tác giả cho biết một nhân chứng quyết đoán rằng “Phan Bội Châu đã nhổ vào mặt Va-ren”. Một cái nhổ khinh bỉ. Vị toàn quyền “tôn kính” đã bị làm nhục!

Va-ren vẽ ra một ảo vọng ngời ngời được cho nước ông, được cho bản thân ông! Với những viên đạn bọc đường, Va-ren đang cố làm cho đối thủ của mình mắc bẫy. Hắn đang cố lừa bịp để dẫn dắt Phan Bội Châu tới một nhà tù lớn hơn, nhà tù của một non sông nô lệ vĩnh viễn. Và hắn tưởng hắn thành công, hoặc giả hắn cố đọc nốt phần diễn thuyết nhưng hắn đã sẵn sàng. Va-ren nêu gương. Những tấm gương phản bội Tổ quốc nhục nhã. Trong đó hắn là kẻ đốn mạt nhất. Cao trào của sự lố lỉnh cũng nằm cả ở đây.

Tác giả đã sử dụng thủ pháp gậy ông đề đập lưng ông một cách hết sức tài tình. Toàn bộ lời nói của Va-ren đã tự vạch mặt hắn. Hắn huênh hoang, tự mãn. Hắn vênh váo vì hắn là một kẻ phản bội nhục nhã, đáng kinh tởm đã lần lữa đốt cháy những cái nhưng mình đã tôn thờ và đang tôn thờ những cái nhưng mình đã đốt cháy. “Trước tôi là đảng viên Xã hội đấy, và giờ đây thì tôi làm Toàn quyền…”

Vậy ra, để có được cái chức Toàn quyền hắn sẵn sàng đánh đổi cả niềm tin, danh dự, cả lý tưởng sống của mình. Và hiện thời, để sắm chuộc nhà cách mệnh, hắn cũng chẳng từ một thủ đoạn nào, kể cả lấy mình ra làm trò hề. Thực chất bất nghĩa, ti tiện, vô liêm sỉ của Va-ren được tập trung thể ngày nay đây.

Thế nhưng, cả bài diễn thuyết hùng hồn và lâm li, tâm huyết của Va-ren lại bị rơi tõm vào sự yên lặng của người hội thoại. Điều đó khiến hắn sủng sốt cả người. Hắn quá ngạc nhiên và ko thể hiểu nổi. Nhưng có một điều hắn cảm nhận rõ nhất đó là hắn đã thất bại thảm hại.

Tác giả Nguyễn Ái Quốc viết truyện này ko chỉ nhằm mục tiêu ca tụng Phan Bội Châu “một người lừng tiếng” nhưng còn đòi đại xá cho cụ, đồng thời vạch trần gương mặt xảo quyệt, dơ bẩn của tên Toàn quyền Va-ren nói riêng và lũ thực dân Pháp nói chung.

Giọng văn đả kích châm biếm đầy khinh bỉ. Một lối viết ngắn, tạo tình huống rất lạ mắt về cuộc chạm trán giữa Va-ren và Phan Bội Châu. Trang văn của tác giả Nguyễn Ái Quốc trở thành lưỡi gươm chống thực dân, chống quân thù xâm lược! Vô cùng sắc bén!

—–Mod Ngữ văn biên soạn và tổng hợp—–

.


Thông tin thêm

Phân tích truyện Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

[rule_3_plain]

Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu là tác phẩm được Bác Hồ viết trong khi Phan Bội Châu bị bắt cóc tại Trung Quốc vào năm 1925. Để tạo điều kiện cho các em học trò có thể hiểu hơn về tác phẩm, Học247 xin giới thiệu tới các em tài liệu Phân tích truyện Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu cụ thể dưới đây nhé! Ngoài ra, để làm phong phú thêm tri thức cho bản thân, các em có thể tham khảo thêm bài giảng Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

1. Sơ đồ tóm tắt gợi ý

2. Dàn bài cụ thể

a. Mở bài:

– Giới thiệu nói chung về tác giả Nguyễn Ái Quốc (những nét chính về tiểu truyện, sự nghiệp sáng tác…).

– Giới thiệu về văn bản “Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu” (hoàn cảnh ra đời, nói chung trị giá nội dung và trị giá nghệ thuật…).

b. Thân bài:

* Lời hứa của Va-ren với Phan Bội Châu

– Lời hứa của Va-ren: Va-ren nửa chính thức hứa sẽ chăm sóc vụ Phan Bội Châu.

⇒ Lời hứa mập mờ, chứa đựng sự khôi hài, lố lỉnh.

– Thực chất của lời hứa: ngài chỉ muốn chăm sóc tới lúc nào ngài yên vị thật xong xuôi bên đó đã.

⇒ Coi lời hứa ko quan trọng bằng việc ổn định công việc, địa vị của mình.

– Lời bình của tác giả: liệu quan Toàn quyền Pháp Va-ren sẽ “chăm sóc” vụ đó vào lúc nào và ra làm sao.

⇒ Sử dụng hàng loạt các từ nghi vấn, qua đó cho thấy thái độ mỉa mai, giễu cợt của tác giả.

* Cuộc gặp mặt giữa Va-ren và Phan Bội Châu

– Cách giới thiệu về hai nhân vật của tác giả có sự tương phản, đối lập rõ rết, qua đó làm nổi trội tính cách của mỗi nhân vật:

+ Va-ren: người phản bội giai cấp vô sản Pháp, kẻ đã ruồng bỏ quá khứ, ruồng bỏ lòng tin, ruồng bỏ giai cấp mình.

⇒ Kẻ đớn hèn, phản bội.

+ Phan Bội Châu: hi sinh cả gia đình và của nả để ko nhìn thấy bọn cướp nước mình, sống xa lìa quê hương, bị bọn thực dân nhử vào muôn cạm bẫy, bị kết án xử tử vắng mặt…

⇒ Một người tù, một nhà cách mệnh lớn lao

– Cuộc gặp mặt giữa Va-ren và Phan Bội Châu:

+ Va-ren: độc thoại một mình: tuyên bố thả Phan Bội Châu với điều kiện phải trung thành, hợp lực hiệp tác với Pháp, khuyên Phan Bội Châu từ bỏ lí tưởng chung, bắt tay với Va-ren.

⇒ Va-ren là kẻ bịp bợm, xảo trá.

+ Phan Bội Châu: yên lặng.

* Thái độ của Phan Bội Châu

– Im lặng, hờ hững trước những lời nói của Va-ren.

– Đôi ngọn râu mép nhếch lên một tí rồi hạ xuống ngay và điều này chỉ diễn ra một lần.

– Mỉm cười kín đáo, vô hình và yên lặng, như cánh ruối lướt qua.

⇒ Thái độ ngạc nhiên, khinh thường và tư cách cứng cỏi, bản lính, ko chịu khuất phục của người tù.

c. Kết bài:

– Khái quát trị giá nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

+ Nội dung: “Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu” đã khắc họa được hai nhân vật có tính cách đại diện cho hai lực lượng xã hội hoàn toàn đối lập nhau ở nước ta thời Pháp thuộc.

+ Nghệ thuật: giải pháp tương phản, đối lập, giọng văn thâm thúy, hóm hỉnh, khả năng tưởng tượng, hư cấu…

3. Bài văn mẫu

Đề bài: Em hãy phân tích truyện Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu dưới dạng một bài văn ngắn.

GỢI Ý LÀM BÀI

3.1. Bài văn mẫu số 1

Nguyễn Ái Quốc trong thời kỳ sống và hoạt động ở Pháp đã viết một số truyện kí bằng tiếng Pháp như Vi hành, Lời than vãn của bà Trưng Trắc, Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu… Đó là những tác phẩm giàu chất trí tuệ và tính hiện đại, trình bày một quan niệm lấy văn học để phục vụ chính trị và dân tộc.

Tác phẩm Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu đăng trên báo Người cùng khổ số 36 – 37 vào tháng 9, 10 – 1925. Truyện gồm có ba cảnh: cảnh 1, Va-ren tới Sài Gòn được bọn tay chân đón rước linh đình; cảnh 2, Va-ren ngừng lại Huế được bọn bù nhìn đãi yến và gắn mề-đay Nam Long bội tinh; cảnh 3, Va-ren tới Hà Nội và gặp Phan Bội Châu đang bị thực dân Pháp tù đày với bản án xử tử.

Cuộc chạm trán giữa Va-ren và Phan Bội Châu cho thấy ngòi bút châm biếm thâm thúy của tác giả Nguyễn Ái Quốc. Tác giả đã sử dụng thủ pháp tương phản đối lập để tạo nên tính tranh đấu sắc bén.

Va-ren đã vào “tận xà lim” nơi Phan Bội Châu “đang rên xiết”. Va-ren là con người “đã phản bội giai cấp vô sản Pháp, tên chính khách đã bị đồng bọn đuổi ra khỏi tập đoàn, kể đã ruồng bỏ quá khứ, ruồng bỏ lòng tin, ruồng bỏ giai cấp mình”… Phan Bội Châu là con người “đã hy sinh cả gia đình và của nả”, phải “sống xa Ha quê hương” để tìm đường cứu nước cứu dân, bị bọn thực dân “kết án xử tử vắng mặt”, đang bị “đeo gông” chờ ngày lên “máy chém”. Hai tư cách đối đầu, một bên là “kẻ phản bội nhục nhã”, một bên là “bậc người hùng, vị thiên sứ, đấng xả thân vì độc lập, được 20 triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng.”. Ngòi bút của Nguyễn Ái Quốc biểu lộ thái độ yêu, ghét, tôn trọng, khinh bỉ rất rõ ràng, dứt khoát.

Về thời kì lúc còn ở Pháp, toàn quyền Va-ren chỉ muốn chăm sóc cụ Phan Bội Châu lúc nào yên vị thật xong xuôi ở bên đó đã. Nghĩa là hắn lo cho địa vị thật vững vàng trước đã. Hắn muốn tỏ rõ uy quyền thực dân với công chúng ở Đông Dương trước đã. Còn Phan Bội Châu ra sao, hãy đợi đấy! Do đó, sau lúc rời nước Pháp với lời hứa nửa chính thức sẽ chăm sóc cụ Phan Bội Châu, toàn quyền Va-ren đã làm một chuyến đi dềnh dàng, vừa đi vừa nhâm nhi, tận hưởng những của ngon vật lạ, những lời nói, cử chỉ nịnh hót, tưng bốc của lũ tay sai cấp dưới. Tác giả sử dụng ngòi bút kể chuyện, xen kẽ mô tả, đối chứng bằng điệp ngừ và những câu văn kéo dài chia chuyến đi của Va-ren làm bốn chặng. Chặng thứ nhất: trên tàu 4 tuần lễ. Trong bốn tuần lễ đó Phan Bội Châu vẫn bị giam trong tù. Chặng thứ hai: Va-ren tới Sài Gòn, thực hiện “một cuộc tuần thú linh đình”… Trong lúc đó thì Phan Bội Châu vẫn nằm tù. Tới Huế – chặng thứ ba: Va-ren dự yến tiệc, rồi được gắn phần chương thật rôm rả, tưng bừng. Trong lúc đó thì Phan Bội Châu vẫn nằm tù… và tới Hà Nội – tới đích… những trò lố chính thức, … đã diễn ra. Như vậy, Va-ren đúng là kẻ chỉ hứa suông – hắn chẳng quan tâm chút nào tới Phan Bội Châu, cũng là viên quan mẫn cán trong công việc. Thực chất Va-ren là một kẻ hám chức quyền, thích tận hưởng ăn chơi. Chúng ta hãy lắng tai nhà văn vạch trần cái thực chất xấu xa, bỉ ổi đó của Va-ren qua hai chặng ngừng chân công cán ở Sài Gòn và ở Huế.

Tới Sài Gòn, Va-ren bị vấn vít lấy, tôi kéo đi, giằng co, ru vỗ ấp ủ trong mớ bòng bong – những cuộc tiếp rước, những lời chúc với tụng. Tiếp đấy là một cuộc tuần thú – đi dạo phố phường – để tiếp tục được đón rước, chúc tụng, được lợi niềm tự hào trước vẻ sầm uất – tác giả gọi là cái huyền diệu của mảnh đất nhưng nước Pháp đã khai hóa. Rồi ngừng chân tại Huế. Va-ren lại tiếp tục thu được sự nghênh tiếp chào mời khúm núm của vua quan nhà Nguyễn. Kể về những cuộc đón tiếp này, tác giả sử dụng ngòi bút thật hóm hỉnh. Câu chữ cứ nhấp nháy, nhảy múa, sấp ngửa, nửa nghiêm trang nửa đùa cợt, vừa nghĩa đen vừa nghĩa bóng. Khuôn mặt thật của Va-ren dần dần lộ rõ. Dưới con mắt của nhân dân Sài Gòn, viên toàn quyền – người lo lắng, nực cười. Ngài có cái mũ hai sừng trên chóp sọ… Cái áo dài đẹp chưa? Đôi bắp thịt ngài bọc ủng… Rậm râu, sâu mắt… Từng nét, từng nét qua lời nhận xét của một em nhỏ, rồi lời khen của chị con gái, lời trằm trồ của bác cu-li xe và nhất là lời phê phán, thẩm định của một nhà nho, chân dung toàn quyền Va-ren là một mớ hổ lớn, pha tạp; đầu giống con vật (có hai sừng), quần áo diêm dúa như mụ nữ giới đỏm dáng (chiếc áo dài đẹp chưa) vừa giống anh lính tổng cứng quèo (đôi bắp thịt bọc ủng). Và nét nổi trội: Va-ren chỉ là kẻ bất nghĩa hung bạo (rậm râu, sâu mắt). Trong cuộc gặp mặt triều đình An Nam tại Huế, gương mặt ý thức của Va-ren hiện lên, cũng thật rõ nét: Đức kim thượng thỉnh ông Va-ren thăm hoàng cung, và ông Va¬ren sẽ vào… thỉnh ông dự yến, và ông… sẽ ăn. Ngài cài lên ngực ông… Nam Long bội tinh và thế là ông Va-ren được gắn mề đay. Chúng ta ngỡ vị toàn quyền đó dễ tính, mời đi đâu, sẵn sàng đi đấy, mời ăn gì sẵn sàng ăn nấy, tặng gì sẵn sàng nhận luôn. Không, sự “dễ tính” đó bộc lộ một thói tham lam, háu ăn, hám danh vọng rất đáng ghét. Câu văn đầy tính kịch vì nó mô tả một cuộc gặp mặt khôi hài nhưng kẻ thăm, người rước đều chỉ là những kẻ lố lỉnh, những anh hề của một sân khấu hài kịch. Ý nghĩa châm biếm, đả kích của văn Nguyễn Ái Quốc thâm thúy, mạnh mẽ xiết bao!

Tới Hà Nội – cái đích quan trọng nhất của chuyến đi – những trò lố chính thức của Va-ren mới thực sự diễn ra, gương mặt hề mồi phản trắc, xảo quyệt của tên chính khách thực dân mới thực sự phơi bày Bằng đôi cánh của trí tưởng tượng, người đọc được nhà văn dẫn vào tận cổng nhà lao chính, tận xà lim nơi người đồng bào tôn kính của chúng ta đang rên xiết. Ôi thật là một tấn kịch, tác giả đã kêu lên tương tự. Nếu những cảnh trên là… hài kịch thì tới đây tấn kịch diễn ra vừa hài, vừa bi. Màn chưa mở. Tác giả dành một đoạn văn trữ tình ngoại đề để tóm tắt cái tiểu truyện bất hảo của Va-ren, đồng thời ca tụng phẩm chất người hùng của Phan Bội Châu, về Va-ren, chúng ta đọc thấy rặt những dòng chữ đen ngòm, nhơ nhớp con người đã phản bội, tên chính khách đã bị đồng bọn đuổi… kẻ đã ruồng bỏ quá khứ, ruồng bỏ lòng tin, trò lố diễn ra suốt buổi Va-ren gặp Phan Bội Châu. Trong cuộc chạm trán này, Va-ren tỏ ra là người chủ động, một nhân vật quyền quý, hào hiệp. Tôi đem tự do tới cho ông đây. Hắn tuyên bố, rồi nâng cái gông to kếch ở cổ người tù… Chỉ thế thôi, Va-ren treo cái bánh vẽ tự do trước đối thủ, rồi… tấn công, ồ ạt, liên miên… bằng những lời nói dài vòng vo thật tâm, thống thiết, lúc châm chọc mỉa mai, lên bổng xuống trầm… Đúng là giọng lưỡi của một anh hề. Va-ren nói những gì? Trước hết, Va-ren mặc cả với Phan Bội Châu về hai chữ Tự do. Một đằng hắn hứa đem trả tự do cho Phan Bội Châu hãy từ bỏ những mưu đồ… chớ tìm cách xúi giục đồng bào… hãy hiệp tác với người Pháp. Như vậy, Va-ren đâu có “quý trọng” Phan như hắn nói! Thực chất, hắn đã dụ dỗ người chiến sĩ kiên cường, quật cường… đầu hàng, phản lại lý tưởng tranh đấu suốt đời mình… Lời Va-ren nói nghe ngọt xớt. Đó là vị ngọt chứa thuốc độc của kẻ phản bội. Tiếp sau, Va-ren nêu những tên tuổi, những chính khách nổi tiếng… về sự phản bội. Từ Nguyễn Bá Trạc – người Việt Nam – tới những “Guy”, những “A – lếch”, những “An – be”, “Pôn”… người Pháp. Cuối cùng hắn khoe với sự thành đạt, sự thăng tiến của bản thân: Trước tôi là đảng viên Xã hội, giờ đây tôi là toàn quyền… trơ trẽn thay, lố lỉnh thay là kẻ cầm quyền thực dân Pháp tôn thờ sự phản bội, lấy sự phản bội làm chuẩn mực để ngợi ca những tư cách xấu xa. Do đó tất cả những lời nói của Va-ren lọt vào tai Phan Bội Châu như “nước đổ lá khoai” tức là nó tuột đi, nó vô nghĩa. Tất cả những thái độ “tận tình, thật tâm” của kẻ phản bội đã khiến Phan Bội Châu hờ hững, hoặc chỉ nhếch đôi ngọn râu mép lên một tí. Hoặc nhổ vào mặt Va-ren.

Càng về cuối truyện, nhân vật Va-ren càng hiện rõ thực chất xấu xa. Những trò lố của hắn đã tự lột trần cái gương mặt tên chính khách xảo quyệt, kẻ phản bội nhục nhã. Miêu tả thực dung Va-ren, Nguyễn Ái Quốc dùng ngòi bút lạnh lùng, hóm hỉnh, thông- minh, sắc sảo. Đó là ngòi bút điêu luyện, hiện đại, liên kết chất châu Âu sôi nổi và âm điệu Á Đông trầm lặng. Càng về cuối càng trầm lặng.

Miêu tả thái độ và cử chỉ Phan Bội Châu trước những lời lố lỉnh của Va-ren, tác giả đã đập thẳng vào mắt quân thù – quân thù của cụ Phan, quân thù của cả dân tộc – những đòn trí mạng. Đó là lưỡi gươm sắc bén nhưng người thanh niên yêu nước đã vung lên trong buổi đầu tranh đấu chống ngoại xâm vì độc lập tự do dân tộc.

3.2. Bài văn mẫu số 2

Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu là truyện kí xuất sắc của Nguyễn Ái Quốc lúc hoạt động ở Pháp. Thông qua cuộc gặp mặt tưởng tượng giữ một vị toàn quyền xảo quyệt và người tù cách mệnh lớn lao, Nguyễn Ái Quốc thầm kín đả kích thực chất giả dối của chủ nghĩa thực dân và đề cao khí phách của người người hùng dân tộc Phan Bội Châu.

Tác phẩm được viết ngay sau lúc nhà cách mệnh Phan Bội Châu bị bắt (18-6-1925) ở Trung Quốc giải về giam ở Hỏa Lò – Hà Nội và sắp bị xử án. Phong trào đấu tranh đòi thả cụ Phan diễn ra rất sôi nổi ở trong nước. Cũng vào thời kì này, Va-ren sẵn sàng sang nhậm chức ở Đông Dương. Chưa có tài liệu nào khẳng định Va-ren đã vào nhà tù để thăm Phan Bội Châu.

Phan Bội Châu (1867 – 1940), tên hiệu Sào Nam, quê làng Đan Nhiễm, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, là nhà yêu nước, cách mệnh lớn nhất của dân tộc Việt Nam trong hơn hai mươi năm đầu thế kỷ XX. Ông còn là nhà văn, thi sĩ lớn với một sự nghiệp sáng tác khá khổng lồ, gồm nhiều thể loại, viết bằng chữ Hán, chữ Nôm và chữ quốc ngữ, hồ hết đều thấm đượm tình yêu nước thương dân thống thiết…

Các tình tiết trong truyện là thành phầm của trí tưởng tượng phong phú của tác giả. Nguyễn Ái Quốc đã viết truyện ngắn này nhằm các mục tiêu vạch rõ chủ trương bịp bợm của chủ nghĩa thực dân Pháp và phơi bày những trò lừa đảo, lố’ bịch của Va-ren. Tác phẩm góp một tiếng nói vào phong trào đấu tranh đòi thả nhà chí sĩ cách mệnh Phan Bội Châu. Đồng thời đó cũng là bài ca ca tụng vị lãnh tụ yêu nước Phan Bội Châu và ngầm trình bày tình cảm yêu nước của tác giả.

Bằng trí tưởng tượng kì diệu, tác giả đã vạch trần gương mặt xảo quyệt, giả nhân giả nghĩa, thủ đoạn dụ dỗ, sắm chuộc của tên thực dân cáo già! Va-ren “tay phải giơ ra bắt tay Phan Bội Châu trong nhà tù âm u”. Va-ren dụ dỗ Phan Bội Châu hãy “trung thành”, “hiệp tác”, “hợp lực” với nước Pháp vì sự nghiệp “khai hóa và công lý”. Hắn khuyên nhà cách mệnh Việt Nam đừng “xúi giục” đồng bào ta nổi lên chống Pháp… Hắn khoe mẽ ở Đông Dương “nền dân chủ… nhờ Chúa, rất là tốt!”… Cuối cùng hắn tự vạch trần chân tướng là một kẻ phản bội, tên thời cơ hãnh tiến: “Ông hãy nhìn tôi này, ông Phan Bội Châu! Trước tôi là Đảng viên xã hội đấy và giờ đây thì tôi làm Toàn quyền!…”.

Trái lại, trong cuộc chạm trán đó, Phan Bội Châu rất chủ động “yên lặng, hờ hững”, “mỉm cười một cách kín đáo…”. Đặc trưng ở phần “tái bút”, tác giả cho biết một nhân chứng quyết đoán rằng “Phan Bội Châu đã nhổ vào mặt Va-ren”. Một cái nhổ khinh bỉ. Vị toàn quyền “tôn kính” đã bị làm nhục!

Va-ren vẽ ra một ảo vọng ngời ngời được cho nước ông, được cho bản thân ông! Với những viên đạn bọc đường, Va-ren đang cố làm cho đối thủ của mình mắc bẫy. Hắn đang cố lừa bịp để dẫn dắt Phan Bội Châu tới một nhà tù lớn hơn, nhà tù của một non sông nô lệ vĩnh viễn. Và hắn tưởng hắn thành công, hoặc giả hắn cố đọc nốt phần diễn thuyết nhưng hắn đã sẵn sàng. Va-ren nêu gương. Những tấm gương phản bội Tổ quốc nhục nhã. Trong đó hắn là kẻ đốn mạt nhất. Cao trào của sự lố lỉnh cũng nằm cả ở đây.

Tác giả đã sử dụng thủ pháp gậy ông đề đập lưng ông một cách hết sức tài tình. Toàn bộ lời nói của Va-ren đã tự vạch mặt hắn. Hắn huênh hoang, tự mãn. Hắn vênh váo vì hắn là một kẻ phản bội nhục nhã, đáng kinh tởm đã lần lữa đốt cháy những cái nhưng mình đã tôn thờ và đang tôn thờ những cái nhưng mình đã đốt cháy. “Trước tôi là đảng viên Xã hội đấy, và giờ đây thì tôi làm Toàn quyền…”

Vậy ra, để có được cái chức Toàn quyền hắn sẵn sàng đánh đổi cả niềm tin, danh dự, cả lý tưởng sống của mình. Và hiện thời, để sắm chuộc nhà cách mệnh, hắn cũng chẳng từ một thủ đoạn nào, kể cả lấy mình ra làm trò hề. Thực chất bất nghĩa, ti tiện, vô liêm sỉ của Va-ren được tập trung thể ngày nay đây.

Thế nhưng, cả bài diễn thuyết hùng hồn và lâm li, tâm huyết của Va-ren lại bị rơi tõm vào sự yên lặng của người hội thoại. Điều đó khiến hắn sủng sốt cả người. Hắn quá ngạc nhiên và ko thể hiểu nổi. Nhưng có một điều hắn cảm nhận rõ nhất đó là hắn đã thất bại thảm hại.

Tác giả Nguyễn Ái Quốc viết truyện này ko chỉ nhằm mục tiêu ca tụng Phan Bội Châu “một người lừng tiếng” nhưng còn đòi đại xá cho cụ, đồng thời vạch trần gương mặt xảo quyệt, dơ bẩn của tên Toàn quyền Va-ren nói riêng và lũ thực dân Pháp nói chung.

Giọng văn đả kích châm biếm đầy khinh bỉ. Một lối viết ngắn, tạo tình huống rất lạ mắt về cuộc chạm trán giữa Va-ren và Phan Bội Châu. Trang văn của tác giả Nguyễn Ái Quốc trở thành lưỡi gươm chống thực dân, chống quân thù xâm lược! Vô cùng sắc bén!

—–Mod Ngữ văn biên soạn và tổng hợp—–

Nỗi niềm những con người bị áp bức qua bài ca dao Nước non long đong một mình

1984

Phân tích cái hay cái đẹp của bài ca dao Đường vô xứ Huế quanh quanh

6296

Phân tích bài ca dao Công cha như núi ngất trời

13942

Phát biểu cảm tưởng về văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê

5518

Phân tích văn bản Mẹ tôi của Ét-môn-đô-đơ A-mi-xi

6545

[rule_2_plain]

#Phân #tích #truyện #Những #trò #lố #hay #là #Varen #và #Phan #Bội #Châu


  • Tổng hợp: Thư Viện Hỏi Đáp
  • Nguồn: https://hoc247.net/tu-lieu/phan-tich-truyen-nhung-tro-lo-hay-la-va-ren-va-phan-boi-chau-doc35563.html
Back to top button