Giáo Dục

Phân tích bức tranh thiên nhiên trong bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu

Nhằm giúp các em học trò cảm thu được bức tranh tự nhiên trong bài thơ Vội vã của Xuân Diệu, Học247 mời các em cùng tham khảo bài văn mẫu Phân tích bức tranh tự nhiên trong bài thơ Vội vã của Xuân Diệu dưới đây. Chúc các em học tập thật tốt nhé! Ngoài ra, để làm phong phú thêm tri thức cho bản thân, các em có thể tham khảo thêm bài giảng Vội vã.

1. Sơ đồ tóm tắt gợi ý

2. Dàn bài cụ thể

a. Mở bài:

– Giới thiệu về bài thơ Vội vã và vấn đề cần phân tích.

b. Thân bài:

* Thiên nhiên đất trời đã dâng tặng cho con người một bàn tiệc xuân đầy thịnh soạn với bao hương sắc, bao thanh âm tuyệt diệu:

– Cỏ xanh, hoa thơm nơi đồng nội ngát hương, lá non phơ phất trên nhành cây trồng gió nhẹ.

– Từng đàn ong bướm nối đuôi nhau đi ngắm nhìn hoa cỏ mùa xuân, vươn mình trên những nhành hoa xinh đẹp hút mật, ăn sâu

– Khúc nhạc xuân đầy hứng khởi, mê say của những chàng yến oanh

=> Vạn vật đều có vong linh riêng, vận động và tỏa sáng theo cách riêng.

* Xúc cảm của nhân vật trước tự nhiên tuyệt diệu:

– “Tháng giêng ” ngon” tựa cặp môi gần → sự say đắm trước tự nhiên gợi cảm, duyên dáng.

– Khát khao chiếm hữu mùa xuân cho thỏa nỗi niềm mê say.

c. Kết bài:

– Nêu cảm tưởng của em về bài thơ.

3. Bài văn mẫu

Đề bài: Em hãy phân tích bức tranh tự nhiên trong bài thơ Vội vã của Xuân Diệu bằng một bài văn ngắn.

GỢI Ý LÀM BÀI

3.1. Bài văn mẫu số 1

Xuân Diệu thi sĩ của tình yêu, của tuổi xanh. Vần thơ nào của ông cũng thấm đẫm lòng yêu, lòng thiết tha với cuộc sống. Đó là cuộc sống tươi non mơn mởn của tự nhiên vạn vật. Vội vã tuy chỉ có dung lượng khá nhỏ nhắc đến tới quang cảnh tự nhiên, nhưng chỉ cần tương tự thôi ta cũng nắm bắt được trọn vẹn ý thức, lòng yêu cuộc sống của ông.

Viết về tự nhiên, vốn là đề tài vô cùng thân thuộc trong thơ ca Việt Nam và toàn cầu. Đó là nơi để con người ta trải lòng, trải tâm tư, là nơi để nương tựa, thổ lộ hay là để bộc bạch những ý kiến tư tưởng về cuộc sống. Xuân Diệu cũng ko nằm ngoài quy luật chung đó, ông để lại những câu thơ hay, xinh xắn về tự nhiên:

Hơn một loài hoa đã rụng cành

Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh

Những luồng run rẩy rung rinh lá

Đôi nhánh khô gầy xương mỏng mảnh

(Đây mùa thu tới)

Và tới Vội vã ông đã phác họa bức tranh tự nhiên mởn mơn sức sống, tràn đầy tình xuân.

Của ong bướm này đây tuần tháng mật

Này đây hoa của đồng nội xanh rì

Này đây lá của cành tơ phơ phất

Của yến oanh này đây khúc tình si

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,

Mỗi buổi sớm thần vui hằng gõ cửa

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần.

Bằng thủ pháp điệp cấu trúc “Của … này đây” “này đây … của…” và thủ pháp liệt kê Xuân Diệu đã phơi bày trước mặt người đọc bàn tiệc mùa xuân vô cùng thịnh soạn, ăm ắp hương vị, màu sắc. Phcửa ải chăng Xuân Diệu đã căng mở mọi giác quan của mình để cảm nhận đầy đủ và trọn vẹn nhất vẻ đẹp của tự nhiên vạn vật trong trời đất. Thiên nhiên đó có màu xanh tươi non, mỡ màng của cỏ (đồng nội xanh rì), có những đàn ong từng đôi, từng đôi nối đuôi nhau trong tháng ngày đầy mật ngọt. Đâu chỉ có vậy, tự nhiên còn ngập tràn ánh sáng, với khúc tình si vang vọng khắp nơi. Các sự vật hiện tượng đều đang ở độ viên mãn, căng đầy sức sống nhất, trăm hoa đua nở, khoe sắc trước trời đất, ko chỉ màu sắc nhưng mà còn là âm thanh của khúc tình si. Tình si là gì? Đâu chỉ là tình yêu lứa đôi, nhưng mà còn là lòng yêu cuộc đời, muốn hòa nhập, tận hưởng trọn vẹn cuộc đời. Xuân Diệu đã tạo nên một bức tranh mùa xuân hài hòa tuyệt đối.

Thoạt đầu, tưởng rằng tự nhiên đó phải ngự ở nơi tiên giới, nhưng nhìn lại mới thấy rằng chúng đều là những sự vật, hiện tượng hết sức thân thuộc, thân thiện trong cuộc sống của chúng ta, là ong, bướm, đồng nội, là ánh sáng của tự nhiên. Khổ thơ như một lời khẳng định của Xuân Diệu, một ý kiến nhân sinh mới mẻ, tiên giới ko ở đâu xa, nhưng mà chính ở ngay đây, quang cảnh này, hương thơm hoa cỏ này. Chàng trai hai hai tuổi bằng đôi mắt tràn đầy tình yêu, xanh non và biếc rờn lập cập, gấp gáp mở rộng tấm lòng để nắm bắt trọn vẹn từng khoảnh khắc của tự nhiên.

Chưa bao giờ trong thơ Việt Nam hình ảnh mặt trời – vầng thái dương lại xuất hiện dịu dàng, tình tứ và lãng mạn tới thế. Với Xuân Diệu, mỗi ngày được sống, được nhìn thấy mặt trời, được tận hưởng sắc hương của vạn vật là một ngày vui. Hình ảnh “thần vui hằng gõ cửa” gợi những liên tưởng thân thiện với hình tượng mặt trời trong thần thoại hy lạp xưa. Niềm vui sướng trong tâm hồn thi sĩ dâng tràn khiến ngòi bút của Xuân Diệu thật sự xuất thần và thi sĩ đã thông minh nên 1 câu thơ tuyệt bút:”Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”. Một chữ “ngon” chuyển đổi cảm giác thần tình, một cách so sánh vừa lạ vừa táo tợn. Đây là câu thơ hay nhất, mới nhất cho thấy màu sắc cảm giác và tâm hồn yêu đời, yêu cuộc sống tới cuồng nhiệt của thi sĩ Xuân Diệu. Nhà thơ đem lại một khái niệm vốn trừu tượng thuộc về thời kì “tháng giêng” so sánh với một hình ảnh vốn cụ thể, mang tính nhục cảm. Nhưng sao câu thơ Xuân Diệu vẫn tinh khôi, vẹn nguyên, trong sáng, lại thân thiện và trẻ trung tới thế. Cái mới trong thơ tình Xuân Diệu là thế! Đó là sự liên kết hài hoà giữa tâm hồn và thể xác khiến tình yêu thăng hoa. Đang ở đỉnh điểm của hạnh phúc, tâm hồn thi sĩ trỗi lên nỗi âu lo trước cái mỏng manh của xuân sắc sẽ phai tàn, sự đan xen hai luồng xúc cảm trái ngược là điều thường gặp trong thơ tình Xuân Diệu. Nó dẫn thi sĩ tới những suy tư và quan niệm nhân sinh mang tính triết lý. Thi nhân nhìn thấy cái quy luật khắc nghiệt của dòng chảy thời kì: “tất cả sẽ qua đi, tất cả sẽ lụi tàn …” Hai tâm trạng trái ngược nhưng dồn nén trong dòng thơ “Tôi sung sướng. Nhưng vội vã một nửa”. Về hình thức, đây là một cấu trúc lạ mắt bởi nó ngắt thành 2 câu chứa đựng 2 tâm trạng, 2 xúc cảm trái ngược nhau: sung sướng-vội vàng. Nhưng điều nhưng mà Xuân Diệu muốn diễn tả là “vội vã một nửa”. Thường thì con người ở tuổi trung niên mới tiếc tuổi xuân. Ở đây Xuân Diệu đang xuân, đang quá đỗi trẻ trung nhưng mà đã nuối tiếc, đã vội càng “Tôi ko chờ nắng hạ mới hoài xuân.” Vì sao vậy? Bởi với Xuân Diệu:

Xuân đương tới, tức là xuân đương qua.

Xuân còn non, tức là xuân sẽ già.

Nhưng xuân hết, tức là tôi cũng mất.

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,

Không cho dài thời trẻ của nhân gian

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,

Nếu tuổi xanh chẳng hai lần thắm lại

Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,

Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời;

Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi,

Khắp núi sông vẫn than thầm tiễn biệt.

……

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm

Nhưng quan niệm của Xuân Diệu vừa phi lí, vừa hợp pháp, vừa quen lại vừa lạ. Quen vì người xưa đã từng thở dài “xuất thì bất tái lai”. Và là bởi đó là tiếng nói của một cái tôi ham sống, coi mùa xuân, tuổi xanh và tình yêu là tất cả sự sống của mình. Biết rằng mùa xuân của đất trời vẫn tuần hoàn nhưng tuổi xanh chẳng hai lần thắm lại, thi sĩ bâng khuâng, tiếc nuối … Mối tương giao nhiệm mầu của cảnh vật, của tạo vật hình như cũng mang theo nỗi buồn “chia phôi”, hoặc “tiễn biệt”, phải “hờn” vì xa cách, phải “sợ” vì “độ phai tàn sắp sửa”. Cũng là “gió”, là “chim”… nhưng gió khẽ “thì thào” vì “hờn”, còn “chim” thì bỗng ngừng hót, ngừng reo vì “sợ”! Câu hỏi tu từ xuất hiện cũng là để làm nổi trội cái nghịch lý giữa mùa xuân – tuổi xanh và thời kì: “Phcửa ải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?” Con người hiện đại sống với quan niệm thời kì tuyến tính, thời kì như một dòng chảy nhưng mà mỗi một khoảnh khắc qua là mất đi vĩnh viễn… Trái tim Xuân Diệu đa cảm quá và tâm hồn thi sĩ quá đỗi tinh tế trước bước đi của thời kì. Con người đó lúc nào cũng “chẳng bao giờ nữa…” Câu cảm thán với cách ngắt nhịp biến hoá làm nổi trội nỗi lòng vừa lo lắng băn khoăn vừa mất bình tĩnh tiếc rẻ, bâng khuâng:

Trong đoạn thơ này, cái giọng điệu sôi nổi, xốc nổi, đắm say của Xuân Diệu thời “thơ thơ” trình bày đầy đủ nhất. Những câu thơ chứa đựng cả giọng nói hào hứng và nhịp đập của một con tim vồn vập muốn sống hết mình. Con tim đó của một cái tôi trữ tình từng bộc bạch một cách thật tâm. “Tôi chỉ là một cây kim nhỏ nhỏ – nhưng mà vạn vật là muôn đá nam châm.” Từng làn sóng ngôn từ lúc đan chéo nhau, lúc lại song song thành những đợt sóng ồ ạt vỗ mãi vào tâm hồn người đọc. So với đoạn thơ trên, cách tự xưng của nhân vật trữ tình thay đổi. Phần đầu bài thơ, thi sĩ xưng “tôi” – cái tôi đơn chiếc đang hội thoại với đồng loại. Tới đây, thi sĩ xưng ta một cách đầy tự tin nhưng đã có thêm rất nhiều đồng minh cùng đứng lên đối diện với sự sống:”Chẳng bao giờ, ôi!

Ta muốn ôm.

Cả sự sống mới mở màn mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và nước non, và cây, và cỏ rạng,

Cho chuếnh choáng mùi hương, cho đã đầy ánh sáng,

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!

Hình thức trình diễn đoạn thơ rất đặc trưng, trình bày dụng ý nghệ thuật của tác giả. Ba chữ “Ta muốn ôm” được đặt ở giữa dòng thơ mô phỏng hình ảnh nhân vật trữ tình đang dang rộng vòng tay để ôm tất cả sự sống lúc xuân thì – sự sống giữa thời tươi vào lòng. Đó là chân dung của một cái tôi đầy tham lam, ham hố đang đứng giữa trần gian, cuộc đời, dòng đời để ôm cho hết, riết cho chặt, cho say, cho ngà ngà, thâu cho đã đầy, cho no nê, cho tới tận cùng những hương sắc của đất trời giữa mùa xuân… Tất thảy đều vồn vập, khát khao tới cháy bỏng với các mong muốn được giao hòa, giao cảm mãnh liệt với vạn vật, với cuộc đời. Đây quả là một khát khao vô hạn, tuyệt đích, rất tiêu biểu cho xúc cảm thơ Xuân Diệu. Điệp từ, điệp ngữ được sử dụng với tần số dày đặc trong cả đoạn thơ tiêu biểu cho nhịp độ dồn dập, đầy xốc nổi, đắm say. Chính những câu thơ đó lưu lại trong ta ấn tượng về một dòng sông xúc cảm cứ dâng trào, ồ ạt từ câu mở đầu cho tới câu cuối cùng bài thơ. Chỉ riêng điệp ngữ ta muốn được điệp tới bốn lần, mỗi lần điệp đi điệp lại liền với một động từ diễn tả một trạng trái mến thương mỗi lúc một nồng nàn, say đắm: ôm, riết, say, thâu. Đó chính là đỉnh điểm của xúc cảm xốc nổi, sôi nổi và đắm say khiến thi sĩ phá tung những quan niệm của thi pháp trung đại để biểu lộ tâm hồn mình trong một cách nói tưởng như vô nghĩa nhưng mà té ra rất thông minh “Và nước non, và cây, và cỏ rạng.” Một trạng thái tham lam, ham hố khô có điểm tận cùng trong tâm hồn thi sĩ. Tròn cảm nhận của thi nhân, cuộc đời trần thế như bày ra cả một bàn tiệc với tất cả hình ảnh của cuộc sống tươi non, đầy hương sắc. Nhà thơ diễn tả tự nhiên bằng các mĩ từ, lại nhân hoá khiến nó xuất hiện như con người có hình hài và mang dáng dấp của tuổi xuân. Câu cuối cùng kết thúc cả bài thơ:” Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi.” Đây là lời gọi thiết tha với sự cuồng nhiệt cao độ của 1 trái tim khát khao tình yêu và cuộc sống. Trong hồn thơ Xuân Diệu, mùa xuân – tuổi xuân ngon lành và quyến rũ như một trái chín ửng hồng, như mời mọc. Trong câu thơ này, hình ảnh xuân hồng với từ “cắn” khiến câu thơ thật gợi cảm xen chút giật thột trước tứ thơ thật lạ mắt, diễn tả niềm khát khao giao cảm mãnh liệt, sự ham hố cuồng nhiệt của Xuân Diệu mãi mãi là khát vọng, là thèm muốn ko có giới hạn.

Với bài thơ “Vội vã”, Xuân Diệu đã phả vào nền thi ca Việt Nam một trào lưu “Thơ mới”. Mới lạ nhưng táo tợn, lạ mắt ở giọng điệu và cách dùng từ, ngắt nhịp, nhất là cách cảm nhận cuộc sống bằng tất cả các giác quan, với một trái tim ngập tràn tình yêu. “Vội vã” đã trình bày một giác quan nghệ thuật rất đẹp, mang ý nghĩa nhân văn thâm thúy. Đó là lòng yêu con người, yêu cuộc đời. Đó là tình yêu cảnh vật, yêu mùa xuân và tuổi xanh… Và là thèm muốn mãnh liệt muốn níu giữ thời kì, muốn tận hưởng vị ngọt ngào của cảnh sắc đất trời “tươi non mơn mởn”. Phcửa ải chăng trời đất sinh ra thi sĩ Xuân Diệu trên xứ sở hữu tình này, là để ca hát về tình yêu, để nhảy múa trong những điệu nhạc tình si?! Thơ Xuân Diệu – vội vã với nhịp đập của thời kì.

3.2. Bài văn mẫu số 2

Xuân Diệu là người luôn khát khao giao cảm với đời, Xuân Diệu viết văn, làm thơ rồi tới với Cách mệnh rất tự nhiên, thật tâm và nồng nhiệt. Ông đã tham gia mặt trận VIệt Minh. Sau Cách mệnh tháng 8, ông tích cực tham gia hoạt động trong các lĩnh vực nghệ thuật gắn bó cả đời với sự nghiệp.

Sự nghiệp sáng tác của Xuân Diệu rất phong phú trong nhiều lĩnh vực: sáng tác thơ, văn xuôi, phê bình văn học…song thơ ca chính là cây cầu giao cảm linh diệu nhất đã bắt nhịp cho trái tim thi sĩ tới với cuộc đời. Trước cách mệnh, Xuân Diệu được coi là thi sĩ mới nhất trong các thi sĩ mới, bởi nguồn xúc cảm dạt dào trẻ trung, sôi nổi với quan niệm nhân sinh mới mẻ giữa những cải cách đầy stạo. Vội vã được in trong tập “Thơ thơ” – tập thơ đầu tay của Xuân Diệu. “vội vã” là 1 trong những bài thơ tiêu biểu nhất của Xuân Diệu trước Cách mệnh tháng 8. Bài thơ đã trình bày quan niệm mới mẻ của Xuân Diệu về tự nhiên, cuộc sống, đặc trưng là thời kì.

Tôi muốn tắt nắng đi,

Cho màu đừng nhạt mất,

Tôi muốn buộc gió lại,

Cho hương đừng bay đi.

Của ong bướm này đây tuần tháng mật,

Này đây hoa của đồng nội xanh rì,

Này đây lá của cành tơ phơ phất,

Của yến oanh này đây khúc tình si,

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,

Mỗi buổi sớm, thần Vui hằng gõ cửa,

Tháng giêng ngon như 1 cặp môi gần,

Tôi sung sướng.

Nhưng vội vã 1 nửa,

Tôi ko chờ nắng hạ mới hoài xuân.

Xuân Diệu đã làm sống dậy nét quyến rũ, điệu tình tứ, vẻ kì thú và ngon lành ngay trong những cảnh sắc sự vật tự nhiên thân thuộc:

Của ong bướm này đây tuần tháng mật;

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần

Đem lại những cảm nhận tinh xảo về thời kì, ko gian, làm sống dậy vẻ thơ mộng và cả những tình thái tế nhị thật bất thần trong tự nhiên:

Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi

Phcửa ải chẳng sợ độ phai tàn sắp sửa?

Bao trùm lên tất cả là cái nhìn tình tứ về sự vật. Nhờ đó nhưng mà từng cảnh sắc đều tình tứ, mọi cảnh tượng đều tràn trề xuân tình. Cái nhìn đó đã quy chiếu tự nhiên về vẻ đẹp của mĩ nhân. Từ những hình sắc cụ thể theo lối đặc tả cận cảnh tới toàn thể tự nhiên rộng lớn theo lối bao quát toàn cảnh thường xuất hiện trong dáng nét của mĩ nhân, tình nhân tràn trề xuân sắc:

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần

Hỡi xuân hồng , ta muốn cắn vào ngươi!

Đó là những yếu tố cơ bản làm cho cảnh sắc quanh ta vốn thân quen bình dị nhưng mà qua cách cảm nhận của Xuân Diệu, bỗng trở thành mới lạ và thơ mộng, lôi cuốn tới thế.

Tác giả chạy đua với thời kì, ông lo lắng tới cuống cuồng về mùa xuân, thời kì sẽ trôi chảy. Dấu chấm đặt giữa dòng thơ như một tiếng nấc lên đột ngột, một sự thức tỉnh trong suy nghĩ. Đây là tín hiệu đặt trong giác quan về sự chia phôi, tàn phai, úa rụng. Ở giữa mùa xuân và tuổi xanh nhưng thi sĩ đã nuối tiếc vẻ đẹp căng tràn đó. Xuân Diệu ko đợi mùa xuân qua đi mới bộc bạch lòng tiếc nuối nhưng mà ông đã vội vã nuối tiếc ngay lúc mùa xuân đang tràn trề sự sống. Tác giả đang ngây ngất với mùa xuân như một vị chúa ở đời thì chợt nhìn thấy sự ngắn ngủi, mỏng manh như thứ thủy tinh tuy đẹp lung linh, rực rỡ nhưng lại dễ vỡ:

Nếu tuổi xanh chẳng hai lần thắm lại

Còn trời đất nhưng chẳng còn tôi mãi

Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời

Phcửa ải là một người yêu sự sống tới tột độ thì thi sĩ mới có tâm trạng bâng khuâng, lo sợ thời kì trôi chảy. Nói tới xuân là nói tới những gì tươi mới, nguyên vẹn, tinh khôi nhất. Nếu độc giả có thể bị thu hút theo từng nét vẽ của bức tranh tự nhiên mùa xuân thì cũng có thể dễ dàng nhận thấy sự tiếc nuối về độ xuân sắc, sự tàn phai của vẻ đẹp trong thơ ông. Dưới con mắt đa tình, ông quan niệm: “Tình ko tuổi và xuân ko tháng ngày” nhưng cuộc vui nào cũng tới hồi kết thúc nên thi sĩ “ko chờ nắng hạ mới hoài xuân”. Vẻ đẹp của mùa xuân ko tồn tại mãi mãi và bước đi vô tình của thời kì sẽ khiến mọi vật trở thành tàn phai, úa rụng nên Xuân Diệu muốn níu giữ mùa xuân cũng là điều hợp pháp. Với vẻ đẹp tươi nguyên, mơn mởn của mùa xuân, thi sĩ đã trình bày niềm mong muốn tới cháy bỏng của mình. Ông muốn “ôm cả sự sống mới mở màn mơn mởn”, “muốn riết mây đưa và gió lượn”, “muốn say cánh bướm với tình yêu”, “muốn thâu trong một cái hôn nhiều” và muốn “cắn” vào xuân hồng tràn đầy sinh lực.

Nếu mùa xuân ko thướt tha, quyến rũ như người thiếu nữ thì có nhẽ Xuân Diệu đã ko có ước muốn ngăn cản sự chảy trôi vô tình của thời kì.Tác giả ko chỉ liệt kê cho độc giả những yếu tố làm nên bức tranh xuân sinh động nhưng mà ông còn trình bày được cái hồn của cảnh vật. Mùa xuân – một toàn cầu thần tiên lạ kì với biết bao nhiêu hương sắc là chốn để Xuân Diệu gửi mình vào đó.

—–Mod Ngữ văn biên soạn và tổng hợp—–

.


Thông tin thêm

Phân tích bức tranh tự nhiên trong bài thơ Vội vã của Xuân Diệu

[rule_3_plain]

Nhằm giúp các em học trò cảm thu được bức tranh tự nhiên trong bài thơ Vội vã của Xuân Diệu, Học247 mời các em cùng tham khảo bài văn mẫu Phân tích bức tranh tự nhiên trong bài thơ Vội vã của Xuân Diệu dưới đây. Chúc các em học tập thật tốt nhé! Ngoài ra, để làm phong phú thêm tri thức cho bản thân, các em có thể tham khảo thêm bài giảng Vội vã.

1. Sơ đồ tóm tắt gợi ý

2. Dàn bài cụ thể

a. Mở bài:

– Giới thiệu về bài thơ Vội vã và vấn đề cần phân tích.

b. Thân bài:

* Thiên nhiên đất trời đã dâng tặng cho con người một bàn tiệc xuân đầy thịnh soạn với bao hương sắc, bao thanh âm tuyệt diệu:

– Cỏ xanh, hoa thơm nơi đồng nội ngát hương, lá non phơ phất trên nhành cây trồng gió nhẹ.

– Từng đàn ong bướm nối đuôi nhau đi ngắm nhìn hoa cỏ mùa xuân, vươn mình trên những nhành hoa xinh đẹp hút mật, ăn sâu

– Khúc nhạc xuân đầy hứng khởi, mê say của những chàng yến oanh

=> Vạn vật đều có vong linh riêng, vận động và tỏa sáng theo cách riêng.

* Xúc cảm của nhân vật trước tự nhiên tuyệt diệu:

– “Tháng giêng ” ngon” tựa cặp môi gần → sự say đắm trước tự nhiên gợi cảm, duyên dáng.

– Khát khao chiếm hữu mùa xuân cho thỏa nỗi niềm mê say.

c. Kết bài:

– Nêu cảm tưởng của em về bài thơ.

3. Bài văn mẫu

Đề bài: Em hãy phân tích bức tranh tự nhiên trong bài thơ Vội vã của Xuân Diệu bằng một bài văn ngắn.

GỢI Ý LÀM BÀI

3.1. Bài văn mẫu số 1

Xuân Diệu thi sĩ của tình yêu, của tuổi xanh. Vần thơ nào của ông cũng thấm đẫm lòng yêu, lòng thiết tha với cuộc sống. Đó là cuộc sống tươi non mơn mởn của tự nhiên vạn vật. Vội vã tuy chỉ có dung lượng khá nhỏ nhắc đến tới quang cảnh tự nhiên, nhưng chỉ cần tương tự thôi ta cũng nắm bắt được trọn vẹn ý thức, lòng yêu cuộc sống của ông.

Viết về tự nhiên, vốn là đề tài vô cùng thân thuộc trong thơ ca Việt Nam và toàn cầu. Đó là nơi để con người ta trải lòng, trải tâm tư, là nơi để nương tựa, thổ lộ hay là để bộc bạch những ý kiến tư tưởng về cuộc sống. Xuân Diệu cũng ko nằm ngoài quy luật chung đó, ông để lại những câu thơ hay, xinh xắn về tự nhiên:

Hơn một loài hoa đã rụng cành

Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh

Những luồng run rẩy rung rinh lá

Đôi nhánh khô gầy xương mỏng mảnh

(Đây mùa thu tới)

Và tới Vội vã ông đã phác họa bức tranh tự nhiên mởn mơn sức sống, tràn đầy tình xuân.

Của ong bướm này đây tuần tháng mật

Này đây hoa của đồng nội xanh rì

Này đây lá của cành tơ phơ phất

Của yến oanh này đây khúc tình si

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,

Mỗi buổi sớm thần vui hằng gõ cửa

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần.

Bằng thủ pháp điệp cấu trúc “Của … này đây” “này đây … của…” và thủ pháp liệt kê Xuân Diệu đã phơi bày trước mặt người đọc bàn tiệc mùa xuân vô cùng thịnh soạn, ăm ắp hương vị, màu sắc. Phcửa ải chăng Xuân Diệu đã căng mở mọi giác quan của mình để cảm nhận đầy đủ và trọn vẹn nhất vẻ đẹp của tự nhiên vạn vật trong trời đất. Thiên nhiên đó có màu xanh tươi non, mỡ màng của cỏ (đồng nội xanh rì), có những đàn ong từng đôi, từng đôi nối đuôi nhau trong tháng ngày đầy mật ngọt. Đâu chỉ có vậy, tự nhiên còn ngập tràn ánh sáng, với khúc tình si vang vọng khắp nơi. Các sự vật hiện tượng đều đang ở độ viên mãn, căng đầy sức sống nhất, trăm hoa đua nở, khoe sắc trước trời đất, ko chỉ màu sắc nhưng mà còn là âm thanh của khúc tình si. Tình si là gì? Đâu chỉ là tình yêu lứa đôi, nhưng mà còn là lòng yêu cuộc đời, muốn hòa nhập, tận hưởng trọn vẹn cuộc đời. Xuân Diệu đã tạo nên một bức tranh mùa xuân hài hòa tuyệt đối.

Thoạt đầu, tưởng rằng tự nhiên đó phải ngự ở nơi tiên giới, nhưng nhìn lại mới thấy rằng chúng đều là những sự vật, hiện tượng hết sức thân thuộc, thân thiện trong cuộc sống của chúng ta, là ong, bướm, đồng nội, là ánh sáng của tự nhiên. Khổ thơ như một lời khẳng định của Xuân Diệu, một ý kiến nhân sinh mới mẻ, tiên giới ko ở đâu xa, nhưng mà chính ở ngay đây, quang cảnh này, hương thơm hoa cỏ này. Chàng trai hai hai tuổi bằng đôi mắt tràn đầy tình yêu, xanh non và biếc rờn lập cập, gấp gáp mở rộng tấm lòng để nắm bắt trọn vẹn từng khoảnh khắc của tự nhiên.

Chưa bao giờ trong thơ Việt Nam hình ảnh mặt trời – vầng thái dương lại xuất hiện dịu dàng, tình tứ và lãng mạn tới thế. Với Xuân Diệu, mỗi ngày được sống, được nhìn thấy mặt trời, được tận hưởng sắc hương của vạn vật là một ngày vui. Hình ảnh “thần vui hằng gõ cửa” gợi những liên tưởng thân thiện với hình tượng mặt trời trong thần thoại hy lạp xưa. Niềm vui sướng trong tâm hồn thi sĩ dâng tràn khiến ngòi bút của Xuân Diệu thật sự xuất thần và thi sĩ đã thông minh nên 1 câu thơ tuyệt bút:”Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”. Một chữ “ngon” chuyển đổi cảm giác thần tình, một cách so sánh vừa lạ vừa táo tợn. Đây là câu thơ hay nhất, mới nhất cho thấy màu sắc cảm giác và tâm hồn yêu đời, yêu cuộc sống tới cuồng nhiệt của thi sĩ Xuân Diệu. Nhà thơ đem lại một khái niệm vốn trừu tượng thuộc về thời kì “tháng giêng” so sánh với một hình ảnh vốn cụ thể, mang tính nhục cảm. Nhưng sao câu thơ Xuân Diệu vẫn tinh khôi, vẹn nguyên, trong sáng, lại thân thiện và trẻ trung tới thế. Cái mới trong thơ tình Xuân Diệu là thế! Đó là sự liên kết hài hoà giữa tâm hồn và thể xác khiến tình yêu thăng hoa. Đang ở đỉnh điểm của hạnh phúc, tâm hồn thi sĩ trỗi lên nỗi âu lo trước cái mỏng manh của xuân sắc sẽ phai tàn, sự đan xen hai luồng xúc cảm trái ngược là điều thường gặp trong thơ tình Xuân Diệu. Nó dẫn thi sĩ tới những suy tư và quan niệm nhân sinh mang tính triết lý. Thi nhân nhìn thấy cái quy luật khắc nghiệt của dòng chảy thời kì: “tất cả sẽ qua đi, tất cả sẽ lụi tàn …” Hai tâm trạng trái ngược nhưng dồn nén trong dòng thơ “Tôi sung sướng. Nhưng vội vã một nửa”. Về hình thức, đây là một cấu trúc lạ mắt bởi nó ngắt thành 2 câu chứa đựng 2 tâm trạng, 2 xúc cảm trái ngược nhau: sung sướng-vội vàng. Nhưng điều nhưng mà Xuân Diệu muốn diễn tả là “vội vã một nửa”. Thường thì con người ở tuổi trung niên mới tiếc tuổi xuân. Ở đây Xuân Diệu đang xuân, đang quá đỗi trẻ trung nhưng mà đã nuối tiếc, đã vội càng “Tôi ko chờ nắng hạ mới hoài xuân.” Vì sao vậy? Bởi với Xuân Diệu:

Xuân đương tới, tức là xuân đương qua.

Xuân còn non, tức là xuân sẽ già.

Nhưng xuân hết, tức là tôi cũng mất.

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,

Không cho dài thời trẻ của nhân gian

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,

Nếu tuổi xanh chẳng hai lần thắm lại

Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,

Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời;

Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi,

Khắp núi sông vẫn than thầm tiễn biệt.

……

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm

Nhưng quan niệm của Xuân Diệu vừa phi lí, vừa hợp pháp, vừa quen lại vừa lạ. Quen vì người xưa đã từng thở dài “xuất thì bất tái lai”. Và là bởi đó là tiếng nói của một cái tôi ham sống, coi mùa xuân, tuổi xanh và tình yêu là tất cả sự sống của mình. Biết rằng mùa xuân của đất trời vẫn tuần hoàn nhưng tuổi xanh chẳng hai lần thắm lại, thi sĩ bâng khuâng, tiếc nuối … Mối tương giao nhiệm mầu của cảnh vật, của tạo vật hình như cũng mang theo nỗi buồn “chia phôi”, hoặc “tiễn biệt”, phải “hờn” vì xa cách, phải “sợ” vì “độ phai tàn sắp sửa”. Cũng là “gió”, là “chim”… nhưng gió khẽ “thì thào” vì “hờn”, còn “chim” thì bỗng ngừng hót, ngừng reo vì “sợ”! Câu hỏi tu từ xuất hiện cũng là để làm nổi trội cái nghịch lý giữa mùa xuân – tuổi xanh và thời kì: “Phcửa ải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?” Con người hiện đại sống với quan niệm thời kì tuyến tính, thời kì như một dòng chảy nhưng mà mỗi một khoảnh khắc qua là mất đi vĩnh viễn… Trái tim Xuân Diệu đa cảm quá và tâm hồn thi sĩ quá đỗi tinh tế trước bước đi của thời kì. Con người đó lúc nào cũng “chẳng bao giờ nữa…” Câu cảm thán với cách ngắt nhịp biến hoá làm nổi trội nỗi lòng vừa lo lắng băn khoăn vừa mất bình tĩnh tiếc rẻ, bâng khuâng:

Trong đoạn thơ này, cái giọng điệu sôi nổi, xốc nổi, đắm say của Xuân Diệu thời “thơ thơ” trình bày đầy đủ nhất. Những câu thơ chứa đựng cả giọng nói hào hứng và nhịp đập của một con tim vồn vập muốn sống hết mình. Con tim đó của một cái tôi trữ tình từng bộc bạch một cách thật tâm. “Tôi chỉ là một cây kim nhỏ nhỏ – nhưng mà vạn vật là muôn đá nam châm.” Từng làn sóng ngôn từ lúc đan chéo nhau, lúc lại song song thành những đợt sóng ồ ạt vỗ mãi vào tâm hồn người đọc. So với đoạn thơ trên, cách tự xưng của nhân vật trữ tình thay đổi. Phần đầu bài thơ, thi sĩ xưng “tôi” – cái tôi đơn chiếc đang hội thoại với đồng loại. Tới đây, thi sĩ xưng ta một cách đầy tự tin nhưng đã có thêm rất nhiều đồng minh cùng đứng lên đối diện với sự sống:”Chẳng bao giờ, ôi!

Ta muốn ôm.

Cả sự sống mới mở màn mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và nước non, và cây, và cỏ rạng,

Cho chuếnh choáng mùi hương, cho đã đầy ánh sáng,

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!

Hình thức trình diễn đoạn thơ rất đặc trưng, trình bày dụng ý nghệ thuật của tác giả. Ba chữ “Ta muốn ôm” được đặt ở giữa dòng thơ mô phỏng hình ảnh nhân vật trữ tình đang dang rộng vòng tay để ôm tất cả sự sống lúc xuân thì – sự sống giữa thời tươi vào lòng. Đó là chân dung của một cái tôi đầy tham lam, ham hố đang đứng giữa trần gian, cuộc đời, dòng đời để ôm cho hết, riết cho chặt, cho say, cho ngà ngà, thâu cho đã đầy, cho no nê, cho tới tận cùng những hương sắc của đất trời giữa mùa xuân… Tất thảy đều vồn vập, khát khao tới cháy bỏng với các mong muốn được giao hòa, giao cảm mãnh liệt với vạn vật, với cuộc đời. Đây quả là một khát khao vô hạn, tuyệt đích, rất tiêu biểu cho xúc cảm thơ Xuân Diệu. Điệp từ, điệp ngữ được sử dụng với tần số dày đặc trong cả đoạn thơ tiêu biểu cho nhịp độ dồn dập, đầy xốc nổi, đắm say. Chính những câu thơ đó lưu lại trong ta ấn tượng về một dòng sông xúc cảm cứ dâng trào, ồ ạt từ câu mở đầu cho tới câu cuối cùng bài thơ. Chỉ riêng điệp ngữ ta muốn được điệp tới bốn lần, mỗi lần điệp đi điệp lại liền với một động từ diễn tả một trạng trái mến thương mỗi lúc một nồng nàn, say đắm: ôm, riết, say, thâu. Đó chính là đỉnh điểm của xúc cảm xốc nổi, sôi nổi và đắm say khiến thi sĩ phá tung những quan niệm của thi pháp trung đại để biểu lộ tâm hồn mình trong một cách nói tưởng như vô nghĩa nhưng mà té ra rất thông minh “Và nước non, và cây, và cỏ rạng.” Một trạng thái tham lam, ham hố khô có điểm tận cùng trong tâm hồn thi sĩ. Tròn cảm nhận của thi nhân, cuộc đời trần thế như bày ra cả một bàn tiệc với tất cả hình ảnh của cuộc sống tươi non, đầy hương sắc. Nhà thơ diễn tả tự nhiên bằng các mĩ từ, lại nhân hoá khiến nó xuất hiện như con người có hình hài và mang dáng dấp của tuổi xuân. Câu cuối cùng kết thúc cả bài thơ:” Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi.” Đây là lời gọi thiết tha với sự cuồng nhiệt cao độ của 1 trái tim khát khao tình yêu và cuộc sống. Trong hồn thơ Xuân Diệu, mùa xuân – tuổi xuân ngon lành và quyến rũ như một trái chín ửng hồng, như mời mọc. Trong câu thơ này, hình ảnh xuân hồng với từ “cắn” khiến câu thơ thật gợi cảm xen chút giật thột trước tứ thơ thật lạ mắt, diễn tả niềm khát khao giao cảm mãnh liệt, sự ham hố cuồng nhiệt của Xuân Diệu mãi mãi là khát vọng, là thèm muốn ko có giới hạn.

Với bài thơ “Vội vã”, Xuân Diệu đã phả vào nền thi ca Việt Nam một trào lưu “Thơ mới”. Mới lạ nhưng táo tợn, lạ mắt ở giọng điệu và cách dùng từ, ngắt nhịp, nhất là cách cảm nhận cuộc sống bằng tất cả các giác quan, với một trái tim ngập tràn tình yêu. “Vội vã” đã trình bày một giác quan nghệ thuật rất đẹp, mang ý nghĩa nhân văn thâm thúy. Đó là lòng yêu con người, yêu cuộc đời. Đó là tình yêu cảnh vật, yêu mùa xuân và tuổi xanh… Và là thèm muốn mãnh liệt muốn níu giữ thời kì, muốn tận hưởng vị ngọt ngào của cảnh sắc đất trời “tươi non mơn mởn”. Phcửa ải chăng trời đất sinh ra thi sĩ Xuân Diệu trên xứ sở hữu tình này, là để ca hát về tình yêu, để nhảy múa trong những điệu nhạc tình si?! Thơ Xuân Diệu – vội vã với nhịp đập của thời kì.

3.2. Bài văn mẫu số 2

Xuân Diệu là người luôn khát khao giao cảm với đời, Xuân Diệu viết văn, làm thơ rồi tới với Cách mệnh rất tự nhiên, thật tâm và nồng nhiệt. Ông đã tham gia mặt trận VIệt Minh. Sau Cách mệnh tháng 8, ông tích cực tham gia hoạt động trong các lĩnh vực nghệ thuật gắn bó cả đời với sự nghiệp.

Sự nghiệp sáng tác của Xuân Diệu rất phong phú trong nhiều lĩnh vực: sáng tác thơ, văn xuôi, phê bình văn học…song thơ ca chính là cây cầu giao cảm linh diệu nhất đã bắt nhịp cho trái tim thi sĩ tới với cuộc đời. Trước cách mệnh, Xuân Diệu được coi là thi sĩ mới nhất trong các thi sĩ mới, bởi nguồn xúc cảm dạt dào trẻ trung, sôi nổi với quan niệm nhân sinh mới mẻ giữa những cải cách đầy stạo. Vội vã được in trong tập “Thơ thơ” – tập thơ đầu tay của Xuân Diệu. “vội vã” là 1 trong những bài thơ tiêu biểu nhất của Xuân Diệu trước Cách mệnh tháng 8. Bài thơ đã trình bày quan niệm mới mẻ của Xuân Diệu về tự nhiên, cuộc sống, đặc trưng là thời kì.

Tôi muốn tắt nắng đi,

Cho màu đừng nhạt mất,

Tôi muốn buộc gió lại,

Cho hương đừng bay đi.

Của ong bướm này đây tuần tháng mật,

Này đây hoa của đồng nội xanh rì,

Này đây lá của cành tơ phơ phất,

Của yến oanh này đây khúc tình si,

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,

Mỗi buổi sớm, thần Vui hằng gõ cửa,

Tháng giêng ngon như 1 cặp môi gần,

Tôi sung sướng.

Nhưng vội vã 1 nửa,

Tôi ko chờ nắng hạ mới hoài xuân.

Xuân Diệu đã làm sống dậy nét quyến rũ, điệu tình tứ, vẻ kì thú và ngon lành ngay trong những cảnh sắc sự vật tự nhiên thân thuộc:

Của ong bướm này đây tuần tháng mật;

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần

Đem lại những cảm nhận tinh xảo về thời kì, ko gian, làm sống dậy vẻ thơ mộng và cả những tình thái tế nhị thật bất thần trong tự nhiên:

Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi

Phcửa ải chẳng sợ độ phai tàn sắp sửa?

Bao trùm lên tất cả là cái nhìn tình tứ về sự vật. Nhờ đó nhưng mà từng cảnh sắc đều tình tứ, mọi cảnh tượng đều tràn trề xuân tình. Cái nhìn đó đã quy chiếu tự nhiên về vẻ đẹp của mĩ nhân. Từ những hình sắc cụ thể theo lối đặc tả cận cảnh tới toàn thể tự nhiên rộng lớn theo lối bao quát toàn cảnh thường xuất hiện trong dáng nét của mĩ nhân, tình nhân tràn trề xuân sắc:

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần

Hỡi xuân hồng , ta muốn cắn vào ngươi!

Đó là những yếu tố cơ bản làm cho cảnh sắc quanh ta vốn thân quen bình dị nhưng mà qua cách cảm nhận của Xuân Diệu, bỗng trở thành mới lạ và thơ mộng, lôi cuốn tới thế.

Tác giả chạy đua với thời kì, ông lo lắng tới cuống cuồng về mùa xuân, thời kì sẽ trôi chảy. Dấu chấm đặt giữa dòng thơ như một tiếng nấc lên đột ngột, một sự thức tỉnh trong suy nghĩ. Đây là tín hiệu đặt trong giác quan về sự chia phôi, tàn phai, úa rụng. Ở giữa mùa xuân và tuổi xanh nhưng thi sĩ đã nuối tiếc vẻ đẹp căng tràn đó. Xuân Diệu ko đợi mùa xuân qua đi mới bộc bạch lòng tiếc nuối nhưng mà ông đã vội vã nuối tiếc ngay lúc mùa xuân đang tràn trề sự sống. Tác giả đang ngây ngất với mùa xuân như một vị chúa ở đời thì chợt nhìn thấy sự ngắn ngủi, mỏng manh như thứ thủy tinh tuy đẹp lung linh, rực rỡ nhưng lại dễ vỡ:

Nếu tuổi xanh chẳng hai lần thắm lại

Còn trời đất nhưng chẳng còn tôi mãi

Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời

Phcửa ải là một người yêu sự sống tới tột độ thì thi sĩ mới có tâm trạng bâng khuâng, lo sợ thời kì trôi chảy. Nói tới xuân là nói tới những gì tươi mới, nguyên vẹn, tinh khôi nhất. Nếu độc giả có thể bị thu hút theo từng nét vẽ của bức tranh tự nhiên mùa xuân thì cũng có thể dễ dàng nhận thấy sự tiếc nuối về độ xuân sắc, sự tàn phai của vẻ đẹp trong thơ ông. Dưới con mắt đa tình, ông quan niệm: “Tình ko tuổi và xuân ko tháng ngày” nhưng cuộc vui nào cũng tới hồi kết thúc nên thi sĩ “ko chờ nắng hạ mới hoài xuân”. Vẻ đẹp của mùa xuân ko tồn tại mãi mãi và bước đi vô tình của thời kì sẽ khiến mọi vật trở thành tàn phai, úa rụng nên Xuân Diệu muốn níu giữ mùa xuân cũng là điều hợp pháp. Với vẻ đẹp tươi nguyên, mơn mởn của mùa xuân, thi sĩ đã trình bày niềm mong muốn tới cháy bỏng của mình. Ông muốn “ôm cả sự sống mới mở màn mơn mởn”, “muốn riết mây đưa và gió lượn”, “muốn say cánh bướm với tình yêu”, “muốn thâu trong một cái hôn nhiều” và muốn “cắn” vào xuân hồng tràn đầy sinh lực.

Nếu mùa xuân ko thướt tha, quyến rũ như người thiếu nữ thì có nhẽ Xuân Diệu đã ko có ước muốn ngăn cản sự chảy trôi vô tình của thời kì.Tác giả ko chỉ liệt kê cho độc giả những yếu tố làm nên bức tranh xuân sinh động nhưng mà ông còn trình bày được cái hồn của cảnh vật. Mùa xuân – một toàn cầu thần tiên lạ kì với biết bao nhiêu hương sắc là chốn để Xuân Diệu gửi mình vào đó.

—–Mod Ngữ văn biên soạn và tổng hợp—–

Phân tích khổ thơ cuối bài thơ Vội vã

29678

Phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình trong bài thơ Vội vã của Xuân Diệu

6801

Phân tích bài thơ Vội Vàng của Xuân Diệu

13054

Cái tôi trữ tình của Xuân Diệu qua bài thơ Vội vã

15108

Phân tích đoạn thơ đầu bài trong thơ Vội vã của Xuân Diệu

12359

Cảm nhận bài thơ Vội vã của Xuân Diệu

5586

[rule_2_plain]

#Phân #tích #bức #tranh #thiên #nhiên #trong #bài #thơ #Vội #vàng #của #Xuân #Diệu


  • Tổng hợp: Thư Viện Hỏi Đáp
  • Nguồn: https://hoc247.net/tu-lieu/phan-tich-buc-tranh-thien-nhien-trong-bai-tho-voi-vang-cua-xuan-dieu-doc35869.html
Back to top button