Định luật hacđi-vanbec là gì?

0
5754
định luật hacđi-vanbec là gì

Có nhiều định luật trong sinh học mà các bạn đã học trong chương trình phổ thông như định luật lai phân tích của Menđen, định luật Krebs… Vậy định luật hacđi-vanbec là gì? nội dung, ý nghĩa của định luật trong sinh học này sẽ được thuvienhoidap.net giải thích chi tiết trong vài viết này.

Định nghĩa định luật hacđi-vanbec là gì?

Định luật hacđi – vanbec còn được gọi là trạng thái cân bằng di truyền. Trong một quần thể lớn ngẫu phối, nếu không có các yếu tố làm thay đổi tần số alen thì thành phần kiểu gen của quần thể sẽ duy trì không đổi từ thế hệ này sang thế hệ khác theo đẳng thức:

p2 + 2pa = q2

Trong đó:

  • p: Là tần số của alen trội
  • q: Là tần số của alen lặn
  • p2: Là tần số kiểu gen đồng hợp trội.
  • 2pq: Là tần số kiểu gen dị hợp.
  • q2: Là tần số kiểu gen đồng hợp lặn.
  • p + q = 1

Lưu ý: Trong một quần thể genm chỉ có hai loại alen là alen trội và alen lặn.

Nếu trong một quần thể, một gen chỉ có hai alen A và a với tần số alen A và a tương ứng là p và q thì quần thể đó được gọi là cân bằng di truyền hay còn gọi là cân bằng Hacđi – Vanbec khi thỏa mãn công thức về thành phần kiểu gen như sau:

Thành phần kiểu gen:

p2AA + 2pqAa + q2aa = 1

Trong đó:

  • p2: là tần số kiểu gen AA
  • 2pq: là tần số kiểu gen Aa
  • q2: là tần số kiểu gen aa.

Lưu ý: Định luật Hacđi – Vanbec không chỉ giới hạn cho trường hợp 1 gen có 2 alen mà có thể mở rộng cho trường hợp 1 gen có nhiều alen trong quần thể.

Để hiểu rõ hơn về định luật hacđi-vanbec, các bạn cần hiểu rõ quần thể ngẫu phối là gì trước hết nha.

Điều kiện của định luật hacđi vanbec là gì?

Định luật hacđi – vanbec phải thỏa mãn 5 điều kiện say để quần thể luôn ở trạng thái cân bằng di truyền gồm:

  1. Quần thể phải có kích thước lớn.
  2. Các cá thể trong quần thể phải giao phối với nhau một cách ngẫu nhiên.
  3. Các cá thể có kiểu gen khác nhau phải có sức sống và khả năng sinh sản như nhau, không xảy ra tình trạng chọn lọc tự nhiên.
  4. Đột biến không xảy ra hay có xảy ra thì tần số đột biến thuận phải bằng tần số đột biến nghịch.
  5. Quần thể phải được cách ly với các quần thể khác và không có sự di  – nhập gen giữa các quần thể với nhau.

Trên thực tế thì một quần thể trong tự nhiên rất khó có thể đáp ứng được tất cả 5 điều kiện mà định luật hacđi – vanbec nên tần số alen và thành phần kiểu gen liên tục bị biến đổi.

Ngoài ra, một quần thể có thể ở trong trạng thái cân bằng về thành phần kiểu gen của một gen nào đó nhưng lại có thể không cân bằng về thành phần các kiểu gen của những gen khác.

Giá trị thực tiễn của định luật hacđi vanbec là gì?

Định luật Hacđi – vanbec có những giá trị thực tiễn gồm:

  • Định luật này giúp giải thích vì sao nhiều quần thể động vật trong tự nhiên có thể duy trì sự ổn định trong khoảng thời gian dài mà không bị tuyệt chủng.
  • Từ việc phân tích và thống kê tần số tương đối của các alen, chúng ta có thể dự đoán được các kiểu gen và kiểu hình của một quần thể nhất định.
  • Từ việc xác định được tỉ lệ các loại kiểu hình trong quần thể có thể suy ra tỉ lệ kiểu gen và tần số tương đối của các alen trong quần thể đó.

Những mặt hạn chế của định luật hacđi vanbec là gì?

Có hai mặt hạn chế trong định luật hacđi – vanbec mà các bạn cần lưu ý gồm:

  • Các kiểu gen khác nhau sẽ có sức sống và khả năng thích nghi với môi trường khác nhau.
  • Thường xuyên xảy ra quá trình đột biến và quá trình chọn lọc tự nhiên vì khó có quần thể nào đáp ứng được 5 điều kiện mà định luật hacđi – vanbec nêu ra.

Quần thể ngẫu phối là gì?

a – Khái niệm

Quần thể sinh vật được coi là ngẫu phối khi các các thể trong quần thể lựa chọn bạn tình để giao phối một cách hoàn toàn ngẫu nhiên. Tuy nhiên, một quần thể nào đó được gọi là ngẫu phối hay không còn tùy thuộc vào tính trạng mà ta xem xét.

b – Ví dụ quần thể ngẫu phối

Quần thể người cũng được xem là quần thể ngẫu phối khi chúng ta lựa chọn bạn đời không phụ thuộc vào người đó có nhóm máu gì hoặc người đó có các chỉ tiêu sinh hoa bên trong cơ thể như thế nào.

Nguyên nhân vì chúng ta không thấy các tiêu chí này có ảnh hưởng gì đến cuộc sống vợ chồng và con cái sau này. Một nguyên nhân khác nữa là chúng ta không biết gì về các thông số này ở đối tượng mà mình tìm hiểu. 

Những đặc điểm nổi bật của quần thể ngẫu phối

Quần thể ngẫu phối có thể duy trì tần số các kiểu gen khác nhau trong một quần thể một cách không đổi trong những điều kiện nhất định. Vì vậy, đặc điểm quan trọng nhất của quần thể ngẫu phối là duy trì được sự đa dạng di truyền của quần thể.

Kết luận: Đây là đáp án cho câu hỏi định luật Hacđi – Vanbec là gì chi tiết và đầy đủ nhất.